Mantra 11
Sukta 8.32
Rishi: Kaṇva
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī or Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; requires syllable count)
Samhita Patha (Devanagari)
यः संस्थे चिच्छतक्रतुरादीं कृणोति वृत्रहा । जरितृभ्यः पुरूवसुः ॥
Samhita Patha (IAST)
यः सं॒स्थे चि॑च्छ॒तक्र॑तु॒रादीं॑ कृ॒णोति॑ वृत्र॒हा । ज॒रि॒तृभ्य॑: पुरू॒वसु॑: ॥
Transliteration
yáḥ saṃsthé cíc chatákratur ā́d ī́ṃ kṛṇóti vṛtrahā́ | jaritṛ́bhyaḥ purūvásuḥ ||
Translation
He who, even in the settled poise, the hundred-skilled Slayer of obstruction, suddenly makes the way; for the singers he becomes the giver of many riches of being.
Padapatha (Word Analysis)
यः । स॒म्ऽस्थे । चि॒त् । श॒तऽक्र॑तुः । आत् । ई॒म् । कृ॒णोति॑ । वृ॒त्र॒ऽहा । ज॒रि॒तृऽभ्यः॑ । पु॒रु॒ऽवसुः॑ ॥यः । सम्स्थे । चित् । शतक्रतुः । आत् । ईम् । कृणोति । वृत्रहा । जरितृभ्यः । पुरुवसुः ॥yaḥ | sam-sthe | cit | śata-kratuḥ | āt | īm | kṛṇoti | vṛtra-hā | jaritṛ-bhyaḥ | puru-vasuḥ
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā (सम्बन्ध-कर्ता; यः = सः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संस्थेstands firm / is established
संस्थे:
Kriyā (मुख्यक्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (√स्था)
चित्even / indeed
चित्:
(वाक्य-प्रयोगे बल/अपि-अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
शतक्रतुःŚatakratu (Indra, ‘of a hundred powers/rites’)
शतक्रतुः:
Kartā (यः… शतक्रतुः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootशत-क्रतु (बहुव्रीहि-प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
आदीम्straightaway / from the very beginning
आदीम्:
Adhikaraṇa (काल/क्रम-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootआदीम् (अव्यय; काल/क्रमवाचक)
कृणोतिmakes / does
कृणोति:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā (शतक्रतुः… वृत्रहा)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवृत्र-हन् (तत्पुरुष/बहुव्रीहि; इन्द्रस्य नाम)
जरितृभ्यःto the singers/praisers
जरितृभ्यः:
Sampradāna (दातृ-लाभार्थम्)
TypeNoun
Rootजरितृ (√जॄ/जर् ‘स्तुतौ’ से कर्तृ-नाम; ‘स्तुतिकर्ता’)
पुरूवसुःPurūvasu (Indra, ‘having much wealth’)
पुरूवसुः:
Kartā (यः… पुरूवसुः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपुरु-वसु (बहुव्रीहि-प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)