Mantra 8
Sukta 8.29
Devata: Ambiguous/collective (likely continuing the Vishnu/One-and-powers theme; could also gesture to paired cosmic principles under the One)
Samhita Patha (Devanagari)
विभिर्द्वा चरत एकया सह प्र प्रवासेव वसतः ॥
Samhita Patha (IAST)
विभि॒र्द्वा च॑रत॒ एक॑या स॒ह प्र प्र॑वा॒सेव॑ वसतः ॥
Transliteration
víbhir dvā́ carata ékayā sahá prá pravāséva vasataḥ ||
Translation
By the many powers two move, yet with the One they move together; they dwell and advance as if in a far-shining expanse of the soul’s journey.
Padapatha (Word Analysis)
विऽभिः॑ । द्वा । च॒र॒तः॒ । एक॑या । स॒ह । प्र । प्र॒वा॒साऽइ॑व । व॒स॒तः॒ ॥विभिः । द्वा । चरतः । एकया । सह । प्र । प्रवासाइव । वसतः ॥vi-bhiḥ | dvā | carataḥ | ekayā | saha | pra | pravāsāiva | vasataḥ
Word by Word
विभिःwith/through (various) means; by them
विभिः:
करण
TypeIndeclinable/Pronoun-form (instrumental plural)
Rootवि (उपसर्ग) + भि (तृतीया-बहुवचन-प्रत्ययः) / सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘वि’ (विभागार्थे)
द्वाtwo
द्वा:
विशेषण (संख्या-विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
चरतः(they) two move/walk
चरतः:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
एकयाwith one (female/one means)
एकया:
करण
TypeAdjective/Numeral
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
सहकारक/सम्बन्ध (सह-योगः)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
क्रिया-विशेषक (उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रवासीवlike a traveller/sojourner
प्रवासीव:
उपमान (क्रिया/कर्तृ-विशेषणम्)
TypeKṛdanta + Indeclinable
Rootप्र + वस् (धातु ‘वस्’ निवासे/वासे) + ईव (उपमानार्थक-अव्यय ‘इव’ वैदिक-रूप ‘ईव’)
वसतः(they) two dwell/abide
वसतः:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)