Mantra 5
Sukta 8.29
Devata: The One as both warrior and healer (Rudra-like healing intensity possible; identification uncertain)
Samhita Patha (Devanagari)
तिग्ममेको बिभर्ति हस्त आयुधं शुचिरुग्रो जलाषभेषजः ॥
Samhita Patha (IAST)
ति॒ग्ममेको॑ बिभर्ति॒ हस्त॒ आयु॑धं॒ शुचि॑रु॒ग्रो जला॑षभेषजः ॥
Transliteration
tigmám éko bibharti hásta ā́yudhaṃ śúcir ugró jalā́ṣabheṣajaḥ ||
Translation
The One bears in his hand the sharp weapon; pure and intense, he is the healer with the remedy that restores the waters of life.
Padapatha (Word Analysis)
ति॒ग्मम् । एकः॑ । बि॒भ॒र्ति॒ । हस्ते॑ । आयु॑धम् । शुचिः॑ । उ॒ग्रः । जला॑षऽभेषजः ॥तिग्मम् । एकः । बिभर्ति । हस्ते । आयुधम् । शुचिः । उग्रः । जलाषभेषजः ॥tigmam | ekaḥ | bibharti | haste | āyudham | śuciḥ | ugraḥ | jalāṣa-bheṣajaḥ
Word by Word
ति॒ग्मम्sharp, keen
ति॒ग्मम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक) < PIE *steig-?; Vedic adj. 'sharp, keen'
एकःone (alone)
एकः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective (numeral)
Rootएक (प्रातिपदिक)
बिभर्तिbears, carries
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
अधिकारण (स्थान—‘in the hand’)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
आयुधम्weapon
आयुधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक) < √युध् (युधे) ‘to fight’
शुचिःbright, pure
शुचिः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक) < √शुच् (दीप्तौ/शोचने) ‘to shine/be bright’
उग्रःfierce, formidable
उग्रः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
जला॑षभेषजःJalāṣa-bheṣaja (the healing one; ‘remedy against/for jalāṣa’)
जला॑षभेषजः:
कर्तृ (नाम/उपाधि)
TypeNoun (compound epithet)
Rootजला॑ष-भेषज (समास; भेषज ‘medicine’ < √भिषज्/√भिष् ‘to heal’ ; जला॑ष- = जल/जला + आश/आष (Vedic element), traditional epithet)