Mantra 18
Sukta 8.26
Devata: Aśvinau (with river imagery as supportive power)
Samhita Patha (Devanagari)
उत स्या श्वेतयावरी वाहिष्ठा वां नदीनाम् । सिन्धुर्हिरण्यवर्तनिः ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त स्या श्वे॑त॒याव॑री॒ वाहि॑ष्ठा वां न॒दीना॑म् । सिन्धु॒र्हिर॑ण्यवर्तनिः ॥
Transliteration
utá syā́ śvéta-yā́varī vā́hiṣṭhā vāṃ nadī́nām | síndhur híraṇya-vartaníḥ ||
Translation
And that white-moving (stream), the best carrier among the rivers for you two—the Sindhu with her golden pathways—becomes your swift passage of approach.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । स्या । श्वे॒त॒ऽयाव॑री । वाहि॑ष्ठा । वा॒म् । न॒दीना॑म् । सिन्धुः॑ । हिर॑ण्यऽवर्तनिः ॥उत । स्या । श्वेतयावरी । वाहिष्ठा । वाम् । नदीनाम् । सिन्धुः । हिरण्यवर्तनिः ॥uta | syā | śveta-yāvarī | vāhiṣṭhā | vām | nadīnām | sindhuḥ | hiraṇya-vartani ḥ
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
स्याshe (that one)
स्या:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सा
श्वेतयावरीwhite/bright-going (mare/stream)
श्वेतयावरी:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootश्वेत-यावरी (प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय विशेषण)
वाहिष्ठाmost conveying / best carrier
वाहिष्ठा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootवह् (धातु) → वाहिन् (कृदन्त) → वाहिष्ठ (तमप्-प्रत्यय, अतिशय/श्रेष्ठार्थ)
वाम्for you two / of you two
वाम्:
Sampradāna (अर्थतः ‘for you two’) / सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → वाम्
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध (genitive) / अपादान-प्राय (समूह-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
सिन्धुःthe Sindhu (river/ocean)
सिन्धुः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
हिरण्यवर्तनिःhaving a golden course/track
हिरण्यवर्तनिः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (used substantively) / Noun-epithet
Rootहिरण्य-वर्तनि (प्रातिपदिक; कर्मधारय: ‘golden-track/whirl’)