Mantra 25
Sukta 8.19
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
यदग्ने मर्त्यस्त्वं स्यामहं मित्रमहो अमर्त्यः । सहसः सूनवाहुत ॥
Samhita Patha (IAST)
यद॑ग्ने॒ मर्त्य॒स्त्वं स्याम॒हं मि॑त्रमहो॒ अम॑र्त्यः । सह॑सः सूनवाहुत ॥
Transliteration
yád agne mártyas tváṃ syām aháṃ mitra-maho amártyaḥ | sáhasaḥ sū́no āhuta ||
Translation
If, O Agni, thou shouldst become mortal and I immortal, O friend of might—O son of Force, invoked with offering—(even then) may our bond of mutual aid stand firm.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । अ॒ग्ने॒ । मर्त्यः॑ । त्वम् । स्याम् । अ॒हम् । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । अम॑र्त्यः । सह॑सः । सू॒नो॒ इति॑ । आ॒ऽहु॒त॒ ॥यत् । अग्ने । मर्त्यः । त्वम् । स्याम् । अहम् । मित्रमहः । अमर्त्यः । सहसः । सूनो इति । आहुत ॥yat | agne | martyaḥ | tvam | syām | aham | mitra-mahaḥ | amartyaḥ | sahasaḥ | sūno iti | āhuta
Word by Word
यत्when/if
यत्:
Adhikaraṇa (शर्त/सम्बन्ध-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Kartā (स्याम्-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक; √मृ ‘to die’ से)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā (स्याम्-क्रियायाः कर्ता; ‘you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्यामmay I be
स्याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस् ‘to be’)
अहम्I
अहम्:
Kartā (स्याम्-क्रियायाः कर्ता)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रमहोO friend-bounteous one (bountiful friend)
मित्रमहो:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (epithet) / Adjective (bahuvrīhi-like epithet)
Rootमित्रमघ (प्रातिपदिक; ‘मित्र’ + ‘मघ/मघवन्’ ‘bountiful’)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
Kartā/Viśeṣaṇa (कर्तृपदस्य विशेषणम्) अथवा सम्बोधनार्थेऽपि
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक; a- + मर्त्य)
सहसःof strength/might
सहसः:
Apādāna/Genitive-relation (सम्बन्ध: ‘of might/force’)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
सूनवO son
सूनव:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
आहुतO invoked one / O one to whom offerings are made
आहुत:
(सम्बोधन) —
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootआहुत (कृदन्त; √हु ‘to offer/sacrifice’ + आ-; PPP)