HomeRig VedaMandala 8Sukta 19Mantra 24
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Sukta 8.19

Devata: Agni (as Hotṛ and inner priest)

यो हव्यान्यैरयता मनुर्हितो देव आसा सुगन्धिना । विवासते वार्याणि स्वध्वरो होता देवो अमर्त्यः ॥

यो ह॒व्यान्यैर॑यता॒ मनु॑र्हितो दे॒व आ॒सा सु॑ग॒न्धिना॑ । विवा॑सते॒ वार्या॑णि स्वध्व॒रो होता॑ दे॒वो अम॑र्त्यः ॥

yó havyā́ny áirayata mā́nuṛ-hito devá āsā́ su-gandhínā | vívāsate vā́ryāṇi sv-adhvaró hótā devó amártyaḥ ||

He who sets the offerings in motion, placed by Manu—the god with fragrant mouth—he illumines the precious boons; the well-guided sacrificer, the priest of offering, the immortal god.

यः । ह॒व्यानि॑ । ऐर॑यत । मनुः॑ऽहितः । दे॒वः । आ॒सा । सु॒ऽग॒न्धिना॑ । विवा॑सते । वार्या॑णि । सु॒ऽअ॒ध्व॒रः । होता॑ । दे॒वः । अम॑र्त्यः ॥यः । हव्यानि । ऐरयत । मनुःहितः । देवः । आसा । सुगन्धिना । विवासते । वार्याणि । सुअध्वरः । होता । देवः । अमर्त्यः ॥yaḥ | havyāni | airayata | manuḥ-hitaḥ | devaḥ | āsā | su-gandhinā | vivāsate | vāryāṇi | su-adhvaraḥ | hotā | devaḥ | amartyaḥ

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हव्यानिoblations, offerings
हव्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (√हू ‘आह्वाने’ से ‘हव्यम्’ ‘आहुत्य-योग्य’)
ऐरयतhe set in motion / he offered / he caused to go
ऐरयत:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (प्रेरणे) ‘ईरयति’
मनुःManu
मनुः:
कर्तृ (यः के विशेषण/समनाधिकरण) अथवा कर्तृ-सम्बन्धी
TypeNoun (proper/ancestral name)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
हितःwell-disposed / beneficial / set (in place)
हितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Root√धा (धारणे) → ‘हित’ (निहित/स्थापित/कल्याणकर) अथवा ‘हित’ (हित-प्रातिपदिक ‘हित/प्रिय’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समनाधिकरण: यः…देवः) अथवा कर्तृ-विशेष्य
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आसwas
आस:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि) ‘अस्ति’
सुगन्धिनाwith fragrance / with the fragrant (one)
सुगन्धिना:
करण (सह/उपकरण-भाव) अथवा विशेषण-तृतीया
TypeAdjective
Rootसुगन्धि (सु- + गन्धि)
विवासतेhe worships / he serves
विवासते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वास् (उपसेवायाम्/निवासे) वैदिक ‘वि-वास्’ = ‘विवासते’ (पूजायाम्/सेवायाम्)
वार्याणिchoice gifts / excellent things
वार्याणि:
कर्म
TypeNoun/Adjective used substantively
Rootवार्य (प्रातिपदिक; ‘वरणीय/श्रेष्ठ/उत्तम’ अथवा ‘वारि-सम्बद्ध’)
स्वध्वरःhaving a good rite / of good sacrifice
स्वध्वरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वध्वर (सु- + अध्वर ‘यज्ञ’)
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ (समनाधिकरण: देवः…होता) अथवा कर्तृ-विशेष्य
TypeNoun
Rootहोतृ (√हू ‘आह्वाने’ से)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (अ- + मर्त्य)