Mantra 15
Sukta 8.19
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
तदग्ने द्युम्नमा भर यत्सासहत्सदने कं चिदत्रिणम् । मन्युं जनस्य दूढ्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
तद॑ग्ने द्यु॒म्नमा भ॑र॒ यत्सा॒सह॒त्सद॑ने॒ कं चि॑द॒त्रिण॑म् । म॒न्युं जन॑स्य दू॒ढ्य॑: ॥
Transliteration
tád agne dyumnám ā́ bhara yát sāsáhat sádane káṃ cid atríṇam | manyúṃ jánasya dūḍhyàḥ ||
Translation
Bring us that luminous power, O Agni, by which you overpower in the seat even the devourer—any hostile one—and the hard-held wrath of the people.
Padapatha (Word Analysis)
तत् । अ॒ग्ने॒ । द्यु॒म्नम् । आ । भ॒र॒ । यत् । स॒सह॑त् । सद॑ने । कम् । चि॒त् । अ॒त्रिण॑म् । म॒न्युम् । जन॑स्य । दुः॒ऽध्यः॑ ॥तत् । अग्ने । द्युम्नम् । आ । भर । यत् । ससहत् । सदने । कम् । चित् । अत्रिणम् । मन्युम् । जनस्य । दुःध्यः ॥tat | agne | dyumnam | ā | bhara | yat | sasahat | sadane | kam | cit | atriṇam | manyum | janasya | duḥ-dhyaḥ
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karma (आ-भर इत्यस्य) / (सम्बन्धसूचक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
द्युम्नम्splendour, glory
द्युम्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्युम्न (प्रातिपदिक; द्युत् ‘shine’ से)
आhither, towards (as preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring!
भर:
(क्रिया) —; कर्ता: त्वम् (अग्ने)
TypeVerb
Root√भृ (भृञ्) ‘to bear, bring’
यत्which, that which
यत्:
Karma (सहस्-हन्/सहसहत् इत्यस्य) / सम्बन्ध
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सासहत्overpowered, conquered
सासहत्:
(क्रिया) —
TypeVerb (finite/participial Vedic form)
Root√सह् ‘to overpower, conquer’ (परिपूर्ण/तीव्रार्थे)
सदनेin the seat, in the dwelling
सदने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक; √सद् ‘sit’ से)
कम्some (one), any
कम्:
Karma (सासहत् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न/अनिश्चित सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अत्रिणम्a devourer/demon (Atrin), hostile being
अत्रिणम्:
Karma (सासहत्—‘overpowered’)
TypeNoun
Rootअत्रिन् (प्रातिपदिक)
मन्युम्wrath, fury
मन्युम्:
Karma (दूढ्यः/दूढि-सम्बद्ध क्रिया-भाव)
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
जनस्यof the people
जनस्य:
सम्बन्ध (मन्युं—‘of the people’)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
दूढ्यःharmful, injurious (one/thing)
दूढ्यः:
(विधेय/विशेषण)
TypeAdjective (used predicatively) / Noun-like
Rootदूढ्य (प्रातिपदिक; √दुह्/√दुह्? वैदिक ‘दूढि’ = हानि/दुरवस्था/क्षति; ‘दूढ्य’ = harmful, injurious)