HomeRig VedaMandala 8Sukta 19Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 8.19

Devata: Agni (with Aditi invoked as the goal/power)

समिधा यो निशिती दाशददितिं धामभिरस्य मर्त्यः । विश्वेत्स धीभिः सुभगो जनाँ अति द्युम्नैरुद्न इव तारिषत् ॥

स॒मिधा॒ यो निशि॑ती॒ दाश॒ददि॑तिं॒ धाम॑भिरस्य॒ मर्त्य॑: । विश्वेत्स धी॒भिः सु॒भगो॒ जनाँ॒ अति॑ द्यु॒म्नैरु॒द्न इ॑व तारिषत् ॥

samidhā́ yó níśitī dā́śad áditiṃ dhā́mabhir asya mártyaḥ | víśvet sá dhī́bhiḥ subhágó jánāṃ áti dyumnáir udná iva tāriṣat ||

The mortal who gives with kindling and with keen intensity, who offers Aditi by the powers of his ordered states—he, fortunate through illumined thought, crosses beyond the peoples with his lights, as one passes over the waters.

स॒म्ऽइधा॑ । यः । निऽशि॑ती । दाश॑त् । अदि॑तिम् । धाम॑ऽभिः । अ॒स्य॒ । मर्त्यः॑ । विश्वा॑ । इत् । सः । धी॒भिः । सु॒ऽभगः॑ । जना॑न् । अति॑ । द्यु॒म्नैः । उ॒द्गःऽइ॑व । ता॒रि॒ष॒त् ॥सम्इधा । यः । निशिती । दाशत् । अदितिम् । धामभिः । अस्य । मर्त्यः । विश्वा । इत् । सः । धीभिः । सुभगः । जनान् । अति । द्युम्नैः । उद्गःइव । तारिषत् ॥sam-idhā | yaḥ | ni-śitī | dāśat | aditim | dhāma-bhiḥ | asya | martyaḥ | viśvā | it | saḥ | dhībhiḥ | su-bhagaḥ | janān | ati | dyumnaiḥ | udgaḥ-iva | tāriṣat

समिधाwith kindling-fuel (as means of kindling)
समिधा:
करण
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक: समिध्-) / √इध् (सम्- + इध् ‘प्रदीप्तौ’)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निशितीthe night-watch / the night (as ‘sharpened’, i.e., keen/dark)
निशिती:
कर्म
TypeNoun
Rootनिशिती- (प्रातिपदिक; ‘निशित’ < √शि/√शै ‘तीक्ष्णीकरणे’)
दाशत्offers / gives
दाशत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√दाश् (दाने/पूजायाम्) अथवा √दश् (दश् ‘to offer’ वैदिक)
अदितिम्Aditi (the goddess of boundlessness)
अदितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअदिति- (प्रातिपदिक)
धामभिःwith (his) abodes/powers/splendours
धामभिः:
करण
TypeNoun
Rootधामन्- (प्रातिपदिक)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्त्यःthe mortal
मर्त्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त्य- (प्रातिपदिक)
विश्वेत्indeed all / wholly
विश्वेत्:
विशेषण/निपात
TypeAdjective + Indeclinable
Rootविश्व- (प्रातिपदिक) + इत् (निपात)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धीभिःwith insights/prayers
धीभिः:
करण
TypeNoun
Rootधी- (प्रातिपदिक)
सुभगःfortunate, auspicious
सुभगः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुभग- (प्रातिपदिक)
जनान्peoples, men
जनान्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, across
अति:
उपसर्ग/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
द्यु॒म्नैःwith glories/splendours
द्यु॒म्नैः:
करण
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न- (प्रातिपदिक)
उद्नःof the water/flood
उद्नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootउदन्- (प्रातिपदिक ‘water, wave, flood’)
इवlike, as
इव:
उपमान
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
तारिषत्may he cross over / may he overcome
तारिषत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√तॄ (तरणे) / √तॄर् (वैदिक ‘to cross, to overcome’)