Mantra 9
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रेण रोचना दिवो दृळ्हानि दृंहितानि च । स्थिराणि न पराणुदे ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रे॑ण रोच॒ना दि॒वो दृ॒ळ्हानि॑ दृंहि॒तानि॑ च । स्थि॒राणि॒ न प॑रा॒णुदे॑ ॥
Transliteration
índreṇa rocanā́ divó dṛḷhā́ni dṛṃhitā́ni ca | sthirā́ṇi ná parā́ṇude ||
Translation
By Indra the luminous spaces of heaven are made firm and strongly founded; they stand stable and are not driven away—so the established Light of the higher mind does not collapse in us.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रे॑ण । रो॒च॒ना । दि॒वः । दृ॒ळ्हानि॑ । दृं॒हि॒तानि॑ । च॒ । स्थि॒राणि॑ । न । प॒रा॒ऽनुदे॑ ॥इन्द्रेण । रोचना । दिवः । दृळ्हानि । दृंहितानि । च । स्थिराणि । न । परानुदे ॥indreṇa | rocanā | divaḥ | dṛḷhāni | dṛṃhitāni | ca | sthirāṇi | na | parānude
Word by Word
इन्द्रेणby/with Indra
इन्द्रेण:
करण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रोचनाःthe shining regions/lights
रोचनाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरोचना (प्रातिपदिक; √रुच् ‘to shine’ से)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
दृळ्हानिfirm, strong
दृळ्हानि:
कर्म (रोचनाः के विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; √दृंह्/दृढ् ‘to make firm’ से)
दृंहितानिmade firm, strengthened
दृंहितानि:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootदृंहित (कृदन्त; √दृंह् ‘to make firm’ + क्त)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्थिराणिstable, steadfast
स्थिराणि:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
पराणुदेthrust away/drive off
पराणुदे:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootपराणुद् (तिṅन्त; परा-√नुद् ‘to thrust away, repel’)