Mantra 10
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
अपामूर्मिर्मदन्निव स्तोम इन्द्राजिरायते । वि ते मदा अराजिषुः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒पामू॒र्मिर्मद॑न्निव॒ स्तोम॑ इन्द्राजिरायते । वि ते॒ मदा॑ अराजिषुः ॥
Transliteration
apā́m ū́rmir mádann iva stóma indra ajirāyate | ví te mádā arājiṣuḥ ||
Translation
Like a surging wave of waters that exults, the hymn moves swiftly toward you, O Indra; and your ecstasies shine out and spread—powers of delight made radiant in the being.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पाम् । ऊ॒र्मिः । मद॑न्ऽइव । स्तोमः॑ । इ॒न्द्र॒ । अ॒जि॒र॒ऽय॒ते॒ । वि । ते॒ । मदाः॑ । अ॒रा॒जि॒षुः॒ ॥अपाम् । ऊर्मिः । मदन्इव । स्तोमः । इन्द्र । अजिरयते । वि । ते । मदाः । अराजिषुः ॥apām | ūrmiḥ | madan-iva | stomaḥ | indra | ajira-yate | vi | te | madāḥ | arājiṣuḥ
Word by Word
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitival relation) / विशेषण-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
ऊर्मिःwave, surge
ऊर्मिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
मदत्rejoicing, exhilarated
मदत्:
कर्तृ (as qualifier of the subject)
TypeVerb (present participle)
Rootमद् (धातु)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक) < स्तु (धातु) + घञ्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अजिरायतेspeeds forth, hastens
अजिरायते:
कर्तृ (of the verb; subject = स्तोमः)
TypeVerb
Rootअजिराय (नामधातु/प्रातिपदिक ‘अजिर’ + आय)
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि
तेthy, your
ते:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मदाःexhilarations, intoxications (raptures)
मदाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
अराजिषुःwere not splendid / did not flash forth
अराजिषुः:
कर्तृ (subject = मदाः)
TypeVerb
Rootराज्/रञ्ज् (धातु) with अ- (privative/negative) + desiderative/iterative?; Vedic finite form