Mantra 7
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
व्यन्तरिक्षमतिरन्मदे सोमस्य रोचना । इन्द्रो यदभिनद्वलम् ॥
Samhita Patha (IAST)
व्य१॒॑न्तरि॑क्षमतिर॒न्मदे॒ सोम॑स्य रोच॒ना । इन्द्रो॒ यदभि॑नद्व॒लम् ॥
Transliteration
vy àntárikṣam atiran máde sómasya rocanā́ | índro yád abhinad valám ||
Translation
In the ecstasy of Soma, Indra overpassed the mid-world and its shining spaces, when he broke open the cavern of Vala—when the luminous mind-force shattered the enclosure of the hidden Light.
Padapatha (Word Analysis)
वि । अ॒न्तरि॑क्षम् । अ॒ति॒र॒त् । मदे॑ । सोम॑स्य । रो॒च॒ना । इन्द्रः॑ । यत् । अभि॑नत् । व॒लम् ॥वि । अन्तरिक्षम् । अतिरत् । मदे । सोमस्य । रोचना । इन्द्रः । यत् । अभिनत् । वलम् ॥vi | antarikṣam | atirat | made | somasya | rocanā | indraḥ | yat | abhinat | valam
Word by Word
विapart, asunder, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि- (upasarga)
अन्तरिक्षम्the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (prātipadika)
अतिरन्they crossed, passed beyond
अतिरन्:
Kartā
TypeVerb
Rootअति-√ऋ (ऋ गतौ) / Vedic: √अर् ‘to go, pass’
मदेin intoxication, in exhilaration
मदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (prātipadika)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (prātipadika)
रोचनाthe shining realms/lights
रोचना:
Karma
TypeNoun
Rootरोचना (prātipadika; from √रुच् ‘to shine’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (prātipadika)
यत्when/that which
यत्:
Karma
TypePronoun/Relative
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
अभिtowards, against
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि- (upasarga)
अनद्he roared, thundered
अनद्:
Kartā
TypeVerb
Root√नद् (नद् शब्दे) with अ- augment
वलम्Vala (the cave/demon enclosing the cows)
वलम्:
Karma
TypeNoun
Rootवल (prātipadika)