Mantra 4
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
न ते वर्तास्ति राधस इन्द्र देवो न मर्त्यः । यद्दित्ससि स्तुतो मघम् ॥
Samhita Patha (IAST)
न ते॑ व॒र्तास्ति॒ राध॑स॒ इन्द्र॑ दे॒वो न मर्त्य॑: । यद्दित्स॑सि स्तु॒तो म॒घम् ॥
Transliteration
ná te vartā́sti rā́dhasaḥ índra devó ná mártyaḥ | yád dítsasi stutó maghám ||
Translation
O Indra, neither god nor mortal can set a limit to your power of giving. Whatever plenitude you choose to bestow, you grant it the more when you are invoked and affirmed by the hymn.
Padapatha (Word Analysis)
न । ते॒ । व॒र्ता । अ॒स्ति॒ । राध॑सः । इन्द्र॑ । दे॒वः । न । मर्त्यः॑ । यत् । दित्स॑सि । स्तु॒तः । म॒घम् ॥न । ते । वर्ता । अस्ति । राधसः । इन्द्र । देवः । न । मर्त्यः । यत् । दित्ससि । स्तुतः । मघम् ॥na | te | vartā | asti | rādhasaḥ | indra | devaḥ | na | martyaḥ | yat | ditsasi | stutaḥ | magham
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
वर्ताa rival/peer; one comparable (to you)
वर्ता:
कर्तृ (अस्ति का कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्तृ (√वृत् ‘to turn, exist, be’ से कर्तृ-प्रातिपदिक) अथवा ‘वर्ता’ = ‘वर्ता/वर्ता’ (one who exists/abides; rival/peer in context)
अस्तिis / exists
अस्ति:
—
TypeVerb
Root√अस् (to be)
राधसःof bounty / of generosity
राधसः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootराधस्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र
देवःa god
देवः:
कर्तृ (अस्ति/न… का विषय)
TypeNoun
Rootदेव
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
कर्तृ (अस्ति/न… का विषय)
TypeNoun
Rootमर्त्य
यत्that which
यत्:
कर्म (दित्ससि का)
TypePronoun (relative)
Rootयद्
दित्ससिyou wish to give
दित्ससि:
—
TypeVerb
Root√दा (to give) — desiderative stem दित्स-
स्तुतःpraised
स्तुतः:
कर्तृ/विशेषण (इन्द्र का विशेषण)
TypeParticiple (past passive)
Root√स्तु (to praise) → स्तुत (PPP)
मघम्gift; bounty; reward
मघम्:
कर्म (दित्ससि का) / दान-वस्तु
TypeNoun
Rootमघ