Mantra 3
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input
Devata: Indra (giver through Sūnṛtā)
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like (needs scansion)
Samhita Patha (Devanagari)
धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते । गामश्वं पिप्युषी दुहे ॥
Samhita Patha (IAST)
धे॒नुष्ट॑ इन्द्र सू॒नृता॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते । गामश्वं॑ पि॒प्युषी॑ दुहे ॥
Transliteration
dhénuṣ ṭa indra sūnṛ́tā yájamānāya sunvaté | gā́m áśvaṃ pipyúṣī duhē ||
Translation
Your cow of true utterance, O Indra, yields milk to the sacrificer who presses Soma; she milks out the ray-cow and the life-force-horse—nourishing the seeker with growth.
Padapatha (Word Analysis)
धे॒नुः । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । सू॒नृता॑ । यज॑मानाय । सु॒न्व॒ते । गाम् । अश्व॑म् । पि॒प्युषी॑ । दु॒हे॒ ॥धेनुः । ते । इन्द्र । सूनृता । यजमानाय । सुन्वते । गाम् । अश्वम् । पिप्युषी । दुहे ॥dhenuḥ | te | indra | sūnṛtā | yajamānāya | sunvate | gām | aśvam | pipyuṣī | duhe
Word by Word
धेनुःthe milch-cow; giver (of milk/wealth)
धेनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु- (प्रातिपदिक) < धे (धातु, ‘to suck/milk’)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
सूनृताtrue/pleasant speech; gracious utterance
सूनृता:
कर्तृ (धेनुः…सूनृता… दुहे इत्यस्य कर्तृ-समुच्चयः)
TypeNoun (abstract)
Rootसूनृता- (प्रातिपदिक)
यजमानायto/for the sacrificer
यजमानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक; यज् धातोः ‘sacrificing’)
सुन्वतेto the Soma-presser (pressing Soma)
सुन्वते:
सम्प्रदान (यजमानस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (present active)
Rootसुन्वत्- (वर्तमाने कृदन्त-प्रातिपदिक; सु (सोमं) ‘to press’)
गाम्a cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म (गाम् इति सह समुच्चित-कर्म)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
पिप्युषीabounding; full (of milk/wealth)
पिप्युषी:
कर्तृ (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective (perfect/possessive sense, fem.)
Rootपिप्युषी- (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्या/पि (धातु) ‘to swell, abound, be full’ → परिपूर्णा/समृद्धा)
दुहेmilks; yields
दुहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु) ‘to milk’