Mantra 2
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input
Devata: Indra (Śacīpati, Manīṣin)
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like (needs scansion)
Samhita Patha (Devanagari)
शिक्षेयमस्मै दित्सेयं शचीपते मनीषिणे । यदहं गोपतिः स्याम् ॥
Samhita Patha (IAST)
शिक्षे॑यमस्मै॒ दित्से॑यं॒ शची॑पते मनी॒षिणे॑ । यद॒हं गोप॑ति॒: स्याम् ॥
Transliteration
śíkṣeyam asmai dítsēyaṃ śácī-pate manīṣíṇe | yád aháṃ gó-patiḥ syām ||
Translation
May I learn for him and may I give to him—O lord of the Shacī, to the wise one—so that I may become a lord of the Rays (cows), a master of illumined possessions.
Padapatha (Word Analysis)
शिक्षे॑यम् । अ॒स्मै॒ । दित्से॑यम् । शची॑ऽपते । म॒नी॒षिणे॑ । यत् । अ॒हम् । गोऽप॑तिः । स्या॒म् ॥शिक्षेयम् । अस्मै । दित्सेयम् । शचीपते । मनीषिणे । यत् । अहम् । गोपतिः । स्याम् ॥śikṣeyam | asmai | ditseyam | śacī-pate | manīṣiṇe | yat | aham | go--patiḥ | syām
Word by Word
शिक्षेयम्may I learn / may I practice
शिक्षेयम्:
Kartā (implicit ‘I’)
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षा/शिक्ष् ‘to learn, practice, train’)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (pronoun)
दित्सेयम्may I wish to give / may I be ready to give
दित्सेयम्:
Kartā (implicit ‘I’)
TypeVerb
Root√दा (ददाति) with desiderative stem दित्स- (‘wish to give’)
शचीपतेO Śacīpati (Indra)
शचीपते:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootशची-पति (prātipadika; epithet of Indra: ‘lord of śacī/ शक्ति/ might’)
मनीषिणेto the wise one
मनीषिणे:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootमनीषिन् (prātipadika ‘wise, thoughtful’)
यत्when / that
यत्:
(connective/relative; no independent kāraka)
TypePronoun
Rootयद् (relative pronoun)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअहम् (1st person pronoun)
गोपतिः(as) lord of cattle
गोपतिः:
Kartā / Predicate nominative
TypeNoun
Rootगो-पति (prātipadika ‘lord of cows/keeper of cattle’)
स्याम्may I be
स्याम्:
(copula; links subject ‘अहम्’ with predicate ‘गोपतिः’)
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस् ‘to be’) — optative stem स्या-