Mantra 12
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रमित्केशिना हरी सोमपेयाय वक्षतः । उप यज्ञं सुराधसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॒मित्के॒शिना॒ हरी॑ सोम॒पेया॑य वक्षतः । उप॑ य॒ज्ञं सु॒राध॑सम् ॥
Transliteration
índram ít keśínā hárī sóma-peyāya vakṣataḥ | úpa yajñáṃ su-rā́dhasam ||
Translation
The two tawny, long-maned powers bear Indra—drinker of Soma—toward the sacrifice rich in true abundance; the divine force is drawn to the consecrated work where fullness is offered.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑म् । इत् । के॒शिना॑ । हरी॒ इति॑ । सो॒म॒ऽपेया॑य । व॒क्ष॒तः॒ । उप॑ । य॒ज्ञम् । सु॒ऽराध॑सम् ॥इन्द्रम् । इत् । केशिना । हरी इति । सोमपेयाय । वक्षतः । उप । यज्ञम् । सुराधसम् ॥indram | it | keśinā | harī | iti | soma-peyāya | vakṣataḥ | upa | yajñam | su-rādhasam
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as the one to be brought/invoked)
इन्द्रम्:
कर्म (आह्वान/प्राप्त्यर्थं—‘इन्द्रम्’ whom to bring)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
केशिनाwith the maned (one); having hair/mane
केशिना:
करण/सह (सहचर्य/विशेषण—‘with the maned one(s)’)
TypeAdjective
Rootकेशिन् (प्रातिपदिक; केश + इन्)
हरीthe two bay steeds (Indra’s horses)
हरी:
कर्म (वक्षतः—‘bring the two bays’)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
सोमपेयायfor the Soma-drinking (occasion)
सोमपेयाय:
सम्प्रदान (प्रयोजन/उद्देश्य—‘for soma-drinking’)
TypeNoun (purpose/occasion term)
Rootसोमपेया (प्रातिपदिक; सोम + पेय ‘drinkable’)
वक्षतः(you two) bring/drive
वक्षतः:
क्रिया (आह्वान—‘you two bring/drive’)
TypeVerb
Rootवह् (धातु) → वक्षत् (लोट्/आज्ञार्थे)
उपnear, towards
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
यज्ञम्the sacrifice, ritual
यज्ञम्:
कर्म/अधिकरण (गत्यर्थे ‘उप’ सह—‘towards/unto the sacrifice’)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सुराधसम्well-bounteous, richly rewarding
सुराधसम्:
कर्म (यज्ञम्—विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसुराधस् (प्रातिपदिक; सु- + राधस् ‘bounty/beneficence’)