Mantra 13
Sukta 8.14
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify hymn header for 8.14)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh-like shorter meter in this opening (exact scansion required)
Samhita Patha (Devanagari)
अपां फेनेन नमुचेः शिर इन्द्रोदवर्तयः । विश्वा यदजयः स्पृधः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒पां फेने॑न॒ नमु॑चे॒: शिर॑ इ॒न्द्रोद॑वर्तयः । विश्वा॒ यदज॑य॒: स्पृध॑: ॥
Transliteration
apā́ṃ phénena námuceḥ śíra índrod avartayaḥ | víśvā yád ajáyaḥ spṛ́dhaḥ ||
Translation
With the foam of the waters you rolled away the head of Namuci, O Indra, and you conquered all the hostile contendings—so the luminous power triumphs by a subtle means, not by the gross weapon.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पाम् । फेने॑न । नमु॑चेः । शिरः॑ । इ॒न्द्र॒ । उत् । अ॒व॒र्त॒य्चः । विश्वाः॑ । यत् । अज॑यः । स्पृधः॑ ॥अपाम् । फेनेन । नमुचेः । शिरः । इन्द्र । उत् । अवर्तय्चः । विश्वाः । यत् । अजयः । स्पृधः ॥apām | phenena | namuceḥ | śiraḥ | indra | ut | avartaycaḥ | viśvāḥ | yat | ajayaḥ | spṛdhaḥ
Word by Word
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitival relation) / अधिकरण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
फेनेनwith foam
फेनेन:
करण
TypeNoun
Rootफेन (प्रातिपदिक)
नमुचेःof Namuci
नमुचेः:
सम्बन्ध (genitival)
TypeNoun (Proper)
Rootनमुचि (प्रातिपदिक; दैत्य-नाम)
शिरःhead
शिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक; देव-नाम)
उदवर्तयःyou overturned / you rolled off
उदवर्तयः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत् / √वर्त् (वर्तयति = causative) with उद्-
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
यत्when / that
यत्:
सम्बन्ध (clause-link)
TypeIndeclinable (relative pronoun used as conjunction)
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय)
अजयःyou conquered
अजयः:
क्रिया
TypeVerb
Root√जि (जयति)
स्पृधःrivals / hostile contenders
स्पृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध् (प्रातिपदिक; ‘rivalry/hostile challenger’)