Mantra 9
Sukta 8.13
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
उतो पतिर्य उच्यते कृष्टीनामेक इद्वशी । नमोवृधैरवस्युभिः सुते रण ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒तो पति॒र्य उ॒च्यते॑ कृष्टी॒नामेक॒ इद्व॒शी । न॒मो॒वृ॒धैर॑व॒स्युभि॑: सु॒ते र॑ण ॥
Transliteration
utó pátir yá ucyáte kṛṣṭīnā́m éka íd vaśī́ | namo-vṛ́dhair avasyúbhiḥ suté raṇa ||
Translation
And he who is called the one sovereign Lord of the peoples—by those who increase through reverence and seek his help—rejoice here in the pressed delight.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒तो इति॑ । पतिः॑ । यः । उ॒च्यते॑ । कृ॒ष्टी॒नाम् । एकः॑ । इत् । व॒शी । न॒मः॒ऽवृ॒धैः । अ॒व॒स्युऽभिः॑ । सु॒ते । र॒ण॒ ॥उतो इति । पतिः । यः । उच्यते । कृष्टीनाम् । एकः । इत् । वशी । नमःवृधैः । अवस्युभिः । सुते । रण ॥uto iti | patiḥ | yaḥ | ucyate | kṛṣṭīnām | ekaḥ | it | vaśī | namaḥ-vṛdhaiḥ | avasyu-bhiḥ | sute | raṇa
Word by Word
उतोand also, moreover
उतो:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (उत) अव्यय-प्रातिपदिक
पतिःlord, master
पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (संबन्ध/विशेषण-रूपेण पतिः-सम्बद्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उच्यतेis called
उच्यते:
—
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उच्यते (कर्मणि-प्रयोग)
कृष्टीनाम्of the peoples, of the tribes
कृष्टीनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
एकःone, sole
एकः:
Kartā (पतिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद्/इत् (निपात)
वशीsovereign, having control
वशी:
Kartā (पतिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक; -इन्-प्रत्ययान्त)
नमोवृधैःwith those who increase (our) reverence/obeisance
नमोवृधैः:
Karaṇa (सह/द्वारा—‘नमोवृधैः’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootनमोवृध (प्रातिपदिक; समासः: नमस्-वृध ‘नमः-वर्धक/नमः-प्रवर्धक’)
अवस्युभिःwith the help-seeking, the desirous of aid
अवस्युभिः:
Karaṇa (सह/द्वारा)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवस्यु (प्रातिपदिक; ‘अवस्’ इच्छति इति)
सुतेin/at the pressed (Soma)
सुते:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootसुत (ppp of √सु ‘to press’)
रणrejoice!, exult!
रण:
—
TypeVerb
Root√रन्/√रण् (धातु; वेद. ‘to rejoice/sound/exult’)