Mantra 10
Sukta 8.13
Devata: Indra (with his harī)
Samhita Patha (Devanagari)
स्तुहि श्रुतं विपश्चितं हरी यस्य प्रसक्षिणा । गन्तारा दाशुषो गृहं नमस्विनः ॥
Samhita Patha (IAST)
स्तु॒हि श्रु॒तं वि॑प॒श्चितं॒ हरी॒ यस्य॑ प्रस॒क्षिणा॑ । गन्ता॑रा दा॒शुषो॑ गृ॒हं न॑म॒स्विन॑: ॥
Transliteration
stúhi śrutáṃ vipaścítaṃ harī́ yásya prasakṣíṇā | gántārā dāśúṣo gṛhám namasvínaḥ ||
Translation
Praise the renowned, the wide-discerning; whose two tawny powers are strong to bear him forward. They come to the house of the giver, of the one rich in reverence.
Padapatha (Word Analysis)
स्तु॒हि । श्रु॒तम् । वि॒पः॒ऽचित॑म् । हरी॒ इति॑ । यस्य॑ । प्र॒ऽस॒क्षिणा॑ । गन्ता॑रा । दा॒शुषः॑ । गृ॒हम् । न॒म॒स्विनः॑ ॥स्तुहि । श्रुतम् । विपःचितम् । हरी इति । यस्य । प्रसक्षिणा । गन्तारा । दाशुषः । गृहम् । नमस्विनः ॥stuhi | śrutam | vipaḥ-citam | harī iti | yasya | pra-sakṣiṇā | gantārā | dāśuṣaḥ | gṛham | namasvinaḥ
Word by Word
स्तुहिpraise!
स्तुहि:
(वाक्य-क्रिया; कर्ता = त्वम्/हे स्तोता)
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवते/स्तौति)
श्रुतम्the famed / renowned
श्रुतम्:
कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
TypeAdjective
Root√श्रु → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विपश्चितम्the wise, discerning
विपश्चितम्:
कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवि-पश्चित् (प्रातिपदिक; ‘विशेषेण पश्यति’)
हरीthe two bay horses
हरी:
कर्तृ (गन्तारौ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (हरी इत्यस्य; ‘whose’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रसक्षिणाwith (them) as companions / as helpers
प्रसक्षिणा:
करण (सहचर-करणम्: ‘with/along with (as companions)’)
TypeNoun
Rootप्र-सक्षि (प्रातिपदिक; ‘सहायक/साथी’)
गन्ताराthe two goers / bringers
गन्तारा:
कर्तृ (हरी इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Root√गम् → गन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
दाशुषःof the pious giver (worshipper)
दाशुषः:
सम्बन्ध (गृहम् इत्यस्य; ‘of the worshipper/giver’)
TypeNoun
Root√दाश् → दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘दाता/यजमानः’)
गृहम्house, home
गृहम्:
कर्म/गत्यर्थकर्म (गन्तारा इत्यस्य; ‘to the house’)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
नमस्विनःof the reverent one / the one with homage
नमस्विनः:
सम्बन्ध (दाशुषः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootनमस्विन् (प्रातिपदिक; ‘नमस्-युक्तः’)