Mantra 25
Sukta 8.13
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
वर्धस्वा सु पुरुष्टुत ऋषिष्टुताभिरूतिभिः । धुक्षस्व पिप्युषीमिषमवा च नः ॥
Samhita Patha (IAST)
वर्ध॑स्वा॒ सु पु॑रुष्टुत॒ ऋषि॑ष्टुताभिरू॒तिभि॑: । धु॒क्षस्व॑ पि॒प्युषी॒मिष॒मवा॑ च नः ॥
Transliteration
várdhasvā sú puruṣṭuta ṛ́ṣiṣṭutābhir ū́tibhiḥ | dhúkṣasva pipyúṣīm íṣam ávā ca naḥ ||
Translation
Grow thou, O much-praised, by the succours hymned by the seers; and milk out for us the swelling nourishment, and guard us too.
Padapatha (Word Analysis)
वर्ध॑स्व । सु । पु॒रु॒ऽस्तु॒त॒ । ऋषि॑ऽस्तुताभिः । ऊ॒तिऽभिः॑ । धु॒क्षस्व॑ । पि॒प्युषी॑म् । इष॑म् । अव॑ । च॒ । नः॒ ॥वर्धस्व । सु । पुरुस्तुत । ऋषिस्तुताभिः । ऊतिभिः । धुक्षस्व । पिप्युषीम् । इषम् । अव । च । नः ॥vardhasva | su | puru-stuta | ṛṣi-stutābhiḥ | ūti-bhiḥ | dhukṣasva | pipyuṣīm | iṣam | ava | ca | naḥ
Word by Word
वर्धस्वgrow; increase (yourself)
वर्धस्व:
—
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
सुwell; greatly
सु:
—
TypeIndeclinable
Rootसु- (उपसर्ग/निपात)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootपुरु- + स्तुत (स्तु ‘to praise’ से कृत)
ऋषिष्टुताभिःwith praises (hymns) of seers
ऋषिष्टुताभिः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootऋषि- + स्तुत (स्तु) → ऋषिष्टुत (प्रातिपदिक)
ऊतिभिःwith helps; with aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति- (प्रातिपदिक)
धुक्षस्वyield forth; milk out (for yourself/us)
धुक्षस्व:
—
TypeVerb
Rootधुक्ष्/दुह् (धातु; ‘to milk, to yield’—RV में धुक्ष्-रूप)
पिप्युषीम्abundant; swelling (f.)
पिप्युषीम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपिप्युषी- (प्याय्/पि ‘to swell, be full’ से कृत; ‘full, abundant’)
इषम्refreshment; nourishment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्/इषा- (प्रातिपदिक)
अवdown; forth; (as particle) also/intensifier
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (निपात/उपसर्ग)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
नःfor us; of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)