Mantra 17
Sukta 8.13
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
तमिद्विप्रा अवस्यवः प्रवत्वतीभिरूतिभिः । इन्द्रं क्षोणीरवर्धयन्वया इव ॥
Samhita Patha (IAST)
तमिद्विप्रा॑ अव॒स्यव॑: प्र॒वत्व॑तीभिरू॒तिभि॑: । इन्द्रं॑ क्षो॒णीर॑वर्धयन्व॒या इ॑व ॥
Transliteration
tám id víprā avasyávaḥ pravatvatī́bhir ū́tibhiḥ | índraṃ kṣoṇī́r avardhayan vayā́ iva ||
Translation
That Indra indeed—the seers seeking a higher dwelling—by his forward-driving helps increased the wide earth-powers within, as wings grow for the flight.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । इत् । विप्राः॑ । अ॒व॒स्यवः॑ । प्र॒वत्व॑तीभिः । ऊ॒तिऽभिः॑ । इन्द्र॑म् । क्षो॒णीः । अ॒व॒र्ध॒य॒न् । व॒याःऽइ॑व ॥तम् । इत् । विप्राः । अवस्यवः । प्रवत्वतीभिः । ऊतिभिः । इन्द्रम् । क्षोणीः । अवर्धयन् । वयाःइव ॥tam | it | viprāḥ | avasyavaḥ | pravatvatībhiḥ | ūti-bhiḥ | indram | kṣoṇīḥ | avardhayan | vayāḥ-iva
Word by Word
तम्him (that one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
विप्राःinspired sages/priests
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अवस्यवःdesirous of help/favor
अवस्यवः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवस्यु (प्रातिपदिक; अवस्/अवस्- ‘help, favor’ इत्यस्य इच्छार्थक-व्युत्पत्तिः)
प्रवत्वतीभिःwith forward-flowing (aiding) [ones]
प्रवत्वतीभिः:
करण
TypeAdjective (f.)
Rootप्रवत्वती (प्रातिपदिक; प्रवत् ‘ढाल/प्रवाह’ + -वती)
ऊतिभिःwith helps/aids
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्षोणीःthe earths/lands (earth-powers)
क्षोणीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्षोणी (प्रातिपदिक)
अवर्धयन्they increased, made grow
अवर्धयन्:
—
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
वयाःbirds/wings (swift ones)
वयाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवय (प्रातिपदिक; ‘पक्षिन्/पक्ष’ अथवा ‘बल/यौवन’—वेदे बह्वर्थक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (उपमा-अव्यय)