HomeRig VedaMandala 8Sukta 10Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.10

Rishi: Kāṇva (explicit: kāṇvasya)
Devata: Aśvinau (with a broad invocation including Bṛhaspati, Viśve Devāḥ, Indra-Viṣṇu)
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification)

यद्वा यज्ञं मनवे सम्मिमिक्षथुरेवेत्काण्वस्य बोधतम् । बृहस्पतिं विश्वान्देवाँ अहं हुव इन्द्राविष्णू अश्विनावाशुहेषसा ॥

यद्वा॑ य॒ज्ञं मन॑वे सम्मिमि॒क्षथु॑रे॒वेत्का॒ण्वस्य॑ बोधतम् । बृह॒स्पतिं॒ विश्वा॑न्दे॒वाँ अ॒हं हु॑व॒ इन्द्रा॒विष्णू॑ अ॒श्विना॑वाशु॒हेष॑सा ॥

yád vā yajñáṃ mánave sam-mimikṣáthurevá ít kāṇvásya bodhatam | bṛ́haspátiṃ víśvān devā́n aháṃ huve indrā́viṣṇū aśvínāv āśu-heṣasā ||

Or if you have blended and set the sacrifice for Manu—then awaken to the call of the Kāṇva. I invoke Brihaspati, all the gods, Indra and Vishnu, and you too, O Ashvins of swift coursing power.

यत् । वा॒ । य॒ज्ञम् । मन॑वे । स॒म्ऽमि॒मि॒क्षथुः॑ । ए॒व । इत् । का॒ण्वस्य॑ । बो॒ध॒त॒म् । बृह॒स्पति॑म् । विश्वा॑न् । दे॒वान् । अ॒हम् । हु॒वे॒ । इन्द्रा॒विष्णू॒ इति॑ । अ॒श्विनौ॑ । आ॒शु॒ऽहेष॑सा ॥यत् । वा । यज्ञम् । मनवे । सम्मिमिक्षथुः । एव । इत् । काण्वस्य । बोधतम् । बृहस्पतिम् । विश्वान् । देवान् । अहम् । हुवे । इन्द्राविष्णू इति । अश्विनौ । आशुहेषसा ॥yat | vā | yajñam | manave | sam-mimikṣathuḥ | eva | it | kāṇvasya | bodhatam | bṛhaspatim | viśvān | devān | aham | huve | indrāviṣṇūiti | aśvinau | āśu-heṣasā

यद्when/if; that which
यद्:
सम्बन्ध/अव्यक्त (correlative)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
यज्ञम्sacrifice; ritual
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
मनवेfor Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper/ancestor)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
सम्मिमिक्षथुःyou two have mixed/combined; have duly arranged
सम्मिमिक्षथुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√मिक्ष्/मिक्ष (मिश्रणे/संयोगे) with सम्-; reduplicated perfect stem मि-मिक्ष
एवjust; indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
इत्indeed; precisely
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; emphatic)
काण्वस्यof Kāṇva (the seer’s lineage)
काण्वस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective/Noun (patronymic)
Rootकाण्व (प्रातिपदिक; ‘of the Kāṇva’)
बोधतम्you two perceive/understand; take notice
बोधतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√बुध् (अवबोधने)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun (deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
विश्वान्all
विश्वान्:
विशेषण (देवान्) / कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
हुवेI invoke/call
हुवे:
क्रिया
TypeVerb
Root√हू (आह्वाने)
इन्द्राविष्णूIndra and Viṣṇu
इन्द्राविष्णू:
कर्म
TypeNoun (dual deities)
Rootइन्द्र + विष्णु (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
अश्विनौthe Aśvins
अश्विनौ:
कर्म
TypeNoun (deities)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; dual deities)
आशुहेषसाwith swift neighing; swift-sounding (epithet, esp. of the Aśvins/steeds)
आशुहेषसा:
करण/विशेषण (आह्वान-प्रकारः)
TypeAdjective (epithet)
Rootआशु-हेषस् (प्रातिपदिक; bahuvrīhi/compound epithet)