HomeRig VedaMandala 7Sukta 99Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.99

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Devata: Viṣṇu (and a paired heroic power; traditionally often Indra-Viṣṇu pairing in adjacent hymnic contexts—needs hymn-level confirmation)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

उरुं यज्ञाय चक्रथुरु लोकं जनयन्ता सूर्यमुषासमग्निम् । दासस्य चिद्वृषशिप्रस्य माया जघ्नथुर्नरा पृतनाज्येषु ॥

उ॒रुं य॒ज्ञाय॑ चक्रथुरु लो॒कं ज॒नय॑न्ता॒ सूर्य॑मु॒षास॑म॒ग्निम् । दास॑स्य चिद्वृषशि॒प्रस्य॑ मा॒या ज॒घ्नथु॑र्नरा पृत॒नाज्ये॑षु ॥

urúṃ yajñā́ya cakrathur u lokáṃ janáyantā sū́ryam uṣā́sam agním | dā́sasya cid vṛṣaśiprásya māyā́ jaghnáthur narā pṛtanā́jyeṣu ||

Wide for the sacrifice you two made the world, bringing to birth the Sun, the Dawn, and the Fire. Even the deceits of the Dāsa, of the bull-lipped one, you two heroes struck down in the battles that press upon us.

उ॒रुम् । य॒ज्ञाय॑ । च॒क्र॒थुः॒ । ऊँ॒ इति॑ । लो॒कम् । ज॒नय॑न्ता । सूर्य॑म् । उ॒षस॑म् । अ॒ग्निम् । दास॑स्य । चि॒त् । वृ॒ष॒ऽशि॒प्रस्य॑ । मा॒याः । ज॒घ्नथुः॑ । न॒रा॒ । पृ॒त॒नाज्ये॑षु ॥उरुम् । यज्ञाय । चक्रथुः । ऊँ इति । लोकम् । जनयन्ता । सूर्यम् । उषसम् । अग्निम् । दासस्य । चित् । वृषशिप्रस्य । मायाः । जघ्नथुः । नरा । पृतनाज्येषु ॥urum | yajñāya | cakrathuḥ | oṃ iti | lokam | janayantā | sūryam | uṣasam | agnim | dāsasya | cit | vṛṣa-śiprasya | māyāḥ | jaghnathuḥ | narā | pṛtanājyeṣu

उरुम्wide, broad
उरुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउरु- (प्रातिपदिक)
यज्ञायfor the sacrifice
यज्ञाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक)
चक्रथुःyou two have made
चक्रथुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (डु-कृञ्) धातु
indeed, also
:
(सम्बन्ध/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
लोकम्world, realm
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक- (प्रातिपदिक)
जनयन्ता(you) two generating, bringing forth
जनयन्ता:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootजनय् (णिजन्त, √जन्) धातु
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
उषासम्Dawn
उषासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दासस्यof the Dāsa
दासस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदास- (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
(सम्बन्ध/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
वृषशिप्रस्यof Vṛṣaśipra (bull-jawed; a Dāsa/foe)
वृषशिप्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवृषशिप्र- (प्रातिपदिक; वृष + शिप्र)
मायाःdeceptions, magical powers
मायाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमाया- (प्रातिपदिक)
जघ्नथुःyou two have slain
जघ्नथुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (√हन्) धातु
नराO hero (O manly one)
नरा:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootनर- (प्रातिपदिक)
पृतनाज्येषुin the battles with ghee-offerings / in battle-rites
पृतनाज्येषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतनाज्य- (प्रातिपदिक; पृतना + अज्य)