HomeRig VedaMandala 7Sukta 97Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.97

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh

तं शग्मासो अरुषासो अश्वा बृहस्पतिं सहवाहो वहन्ति । सहश्चिद्यस्य नीलवत्सधस्थं नभो न रूपमरुषं वसानाः ॥

तं श॒ग्मासो॑ अरु॒षासो॒ अश्वा॒ बृह॒स्पतिं॑ सह॒वाहो॑ वहन्ति । सह॑श्चि॒द्यस्य॒ नील॑वत्स॒धस्थं॒ नभो॒ न रू॒पम॑रु॒षं वसा॑नाः ॥

táṃ śagmā́so aruṣā́so áśvā bṛ́haspátiṃ sahavā́ho vahanti | sáhaś cid yásya nī́lavat sadhásthaṃ nábho ná rū́pam aruṣáṃ vásānāḥ ||

The strong ruddy steeds, bearing together, carry Bṛhaspati. Even his seat is blue-dark like the sky, while he wears a ruddy form—powerful, moving with a united drive.

तम् । श॒ग्मासः॑ । अ॒रु॒षासः॑ । अश्वाः॑ । बृह॒स्पति॑म् । स॒ह॒ऽवाहः॑ । व॒ह॒न्ति॒ । सहः॑ । चि॒त् । यस्य॑ । नील॑ऽवत् । स॒धऽस्थ॑म् । नभः॑ । न । रू॒पम् । अ॒रु॒षम् । वसा॑नाः ॥तम् । शग्मासः । अरुषासः । अश्वाः । बृहस्पतिम् । सहवाहः । वहन्ति । सहः । चित् । यस्य । नीलवत् । सधस्थम् । नभः । न । रूपम् । अरुषम् । वसानाः ॥tam | śagmāsaḥ | aruṣāsaḥ | aśvāḥ | bṛhaspatim | saha-vāhaḥ | vahanti | sahaḥ | cit | yasya | nīla-vat | sadha-stham | nabhaḥ | na | rūpam | aruṣam | vasānāḥ

तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शग्मासःstrong, vigorous
शग्मासः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootशग्म (प्रातिपदिक)
अरुषासःruddy, tawny
अरुषासः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun (proper/deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
सहवाहःbearing together / yoked together
सहवाहः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसहवाह (प्रातिपदिक; सह- + वाह ‘carrying/bringing’)
वहन्तिthey carry, convey
वहन्ति:
TypeVerb
Root√वह् (वहति)
सहtogether, with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नीलवत्सधस्थम्having a dark/blue seat or station
नीलवत्सधस्थम्:
कर्म (रूपम् इति)
TypeAdjective (compound)
Rootनीलवत्सधस्थ (समास-प्रातिपदिक: नीलवत् + सदस्/सधस् + स्थ)
नभःsky
नभः:
उपमान (न ... न)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्तृ/विषय (वसानाः इति विशेषणेन)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, tawny
अरुषम्:
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
वसानाःwearing, clothed in
वसानाः:
कर्तृ (अश्वाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (adjectival)
Root√वस् (वसति/वस्ते) → वसान (वर्तमानकृदन्त)