Mantra 7
Sukta 7.94
Rishi: Vasiṣṭha (attribution by Maṇḍala 7 lineage; specific verse-level attribution not separately given in input)
Devata: Indrāgnī
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical scan)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्राग्नी अवसा गतमस्मभ्यं चर्षणीसहा । मा नो दुःशंस ईशत ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रा॑ग्नी॒ अव॒सा ग॑तम॒स्मभ्यं॑ चर्षणीसहा । मा नो॑ दु॒:शंस॑ ईशत ॥
Transliteration
indrā́gnī avásā gátam asmábhyaṃ carṣaṇī-sahā | mā no duḥśáṃsa īśata ||
Translation
O Indra and Agni, come to us with your protecting help, you who prevail for the peoples; let not the hostile ill-will gain mastery over us.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । अव॑सा । आ । ग॒त॒म् । अ॒स्मभ्य॑म् । च॒र्ष॒णि॒ऽस॒हा॒ । मा । नः॒ । दुः॒ऽशंसः॑ । ई॒श॒त॒ ॥इन्द्राग्नी इति । अवसा । आ । गतम् । अस्मभ्यम् । चर्षणिसहा । मा । नः । दुःशंसः । ईशत ॥indrāgnī iti | avasā | ā | gatam | asmabhyam | carṣaṇi-sahā | mā | naḥ | duḥ-śaṃsaḥ | īśata
Word by Word
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
अवसाwith help, by aid
अवसा:
करण (means/instrument)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
गतम्come (you two), having come
गतम्:
क्रिया (आह्वान/आदेशः: ‘come!’)
TypeVerb (participle used imperatively) / Adjective
Root√गम् (गच्छति) → गत (कृदन्त, क्त)
अस्मभ्यम्to us, for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान (to/for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चर्षणीसहाO you two, helpers/overcomers of the peoples
चर्षणीसहा:
सम्बोधन (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootचर्षणी-सह (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःof us
नः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुःशंसःthe ill-speaker, slanderer
दुःशंसः:
कर्तृ (ईशत् इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun/Adjective
Rootदुः-शंस (प्रातिपदिक; उपसर्गपूर्वक-समासः)
ईशतmay (he) not rule over / have power (over)
ईशत:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईश् (ईष्टे/ईशते ‘to rule, have power’)