Mantra 6
Sukta 7.94
Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra tradition for Maṇḍala 7; hymn context suggests Vasiṣṭha school)
Devata: Indrāgnī (Indra–Agni as a paired Power; dual invocation continues into 7.94.7+)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.94; confirm via full hymn metrical scan)
Samhita Patha (Devanagari)
ता वां गीर्भिर्विपन्यवः प्रयस्वन्तो हवामहे । मेधसाता सनिष्यवः ॥
Samhita Patha (IAST)
ता वां॑ गी॒र्भिर्वि॑प॒न्यव॒: प्रय॑स्वन्तो हवामहे । मे॒धसा॑ता सनि॒ष्यव॑: ॥
Transliteration
tā vā́ṃ gīrbhír vipanyávaḥ práyasvanto havāmahe | medhásātā saniṣyávaḥ ||
Translation
You two we call with inspired utterances—those who can awaken the soul—bringing our offering-impulse; seekers of gain, may we win by luminous intelligence.
Padapatha (Word Analysis)
ता । वा॒म् । गीः॒ऽभिः । वि॒प॒न्यवः॑ । प्रय॑स्वन्तः । ह॒वा॒म॒हे॒ । मे॒धऽसा॑ता । स॒नि॒ष्यवः॑ ॥ता । वाम् । गीःभिः । विपन्यवः । प्रयस्वन्तः । हवामहे । मेधसाता । सनिष्यवः ॥tā | vām | gīḥ-bhiḥ | vipanyavaḥ | prayasvantaḥ | havāmahe | medha-sātā | saniṣyavaḥ
Word by Word
ताthose two (them)
ता:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता (द्वितीया/प्रथमा द्विवचन स्त्री)
वाम्you two (to/for you two; you two as object)
वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → वाम्
गीर्भिःwith hymns / with songs
गीर्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री) ‘स्तुति/वाक्’
विपन्यवः(we) the praising ones / singers
विपन्यवः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootवि-पन्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘स्तुत्य/प्रशंसनीय/स्तुतिकर’)
प्रयस्वन्तःpossessing vigor/abundance; eager
प्रयस्वन्तः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रयस्-वत् (विशेषण; ‘प्रयस्’ = बल/उत्साह/समृद्धि; -वत् = युक्त)
हवामहेwe invoke / we call
हवामहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) ‘आह्वान/हव्’
मेधसाताhaving attained wisdom/skill; wise
मेधसाता:
Kartā
TypeAdjective
Rootमेधसा-ता (कृदन्त/समास; ‘मेधसा’ = बुद्ध्या/मेधया; ‘-ता’ = प्राप्त/संपन्न)
सनिष्यवःseeking to win/gain; desirous of obtaining
सनिष्यवः:
Kartā
TypeAdjective (desiderative/future-oriented, used substantively)
Root√सन्/√सन् (san) ‘प्राप्ति/लाभ’ → सनि-ष्य (इच्छार्थ/भविष्यत्सूचक विशेषण)