Mantra 2
Sukta 7.94
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indrāgnī
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
शृणुतं जरितुर्हवमिन्द्राग्नी वनतं गिरः । ईशाना पिप्यतं धियः ॥
Samhita Patha (IAST)
शृ॒णु॒तं ज॑रि॒तुर्हव॒मिन्द्रा॑ग्नी॒ वन॑तं॒ गिर॑: । ई॒शा॒ना पि॑प्यतं॒ धिय॑: ॥
Transliteration
śṛṇutáṃ jaritúr hávam índrāgnī vánataṃ gíraḥ | īśānā́ pipyataṃ dhíyaḥ ||
Translation
Hear the call of the singer, O Indra-and-Agni; accept and incline to the words. As masters of power, make the thoughts swell—fill the intelligence with increase.
Padapatha (Word Analysis)
शृ॒णु॒तम् । ज॒रि॒तुः । हव॑म् । इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । वन॑तम् । गिरः॑ । ई॒शा॒ना । पि॒प्य॒त॒म् । धियः॑ ॥शृणुतम् । जरितुः । हवम् । इन्द्राग्नी इति । वनतम् । गिरः । ईशाना । पिप्यतम् । धियः ॥śṛṇutam | jarituḥ | havam | indrāgnī iti | vanatam | giraḥ | īśānā | pipyatam | dhiyaḥ
Word by Word
शृणुतम्hear (you two)!
शृणुतम्:
(आह्वान) क्रिया—श्रोता (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootश्रु (śru) धातु
जरितुःof the singer/praiser
जरितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the praiser’
TypeNoun
Rootजरितृ (prātipadika; from √गॄ/गिर् ‘to sing/praise’ → jaritṛ ‘praiser’)
हवम्invocation/call
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव (prātipadika; from √हू ‘to call/invoke’)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्ता (श्रवण-क्रियायाः)
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (समास; द्वन्द्व)
वनतम्be pleased / incline (towards)
वनतम्:
(आह्वान) क्रिया—कर्तृ (इन्द्राग्नी)
TypeVerb
Root√वन्/वन (to like, to win over, to be pleased; Vedic) धातु
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्ता (वनतम्-क्रियायाः) / विषयः (यासु वननम्)
TypeNoun
Rootगिर् (prātipadika)
ईशानाO you two lords/mighty ones
ईशाना:
विशेषण (इन्द्राग्नी) / सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootईशान (prātipadika; from √ईश् ‘to rule, be master’)
पिप्यतम्grow strong / be filled
पिप्यतम्:
कर्तृ (इन्द्राग्नी)
TypeVerb
Root√प्याय्/पि (to swell, thrive, be filled; Vedic reduplicated present) धातु
धियःinsights/prayers
धियः:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (prātipadika) / धिया- ‘thought, insight, prayer’