Mantra 11
Sukta 7.94
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indrāgnī (as vṛtrahan-tamā in paired action)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उक्थेभिर्वृत्रहन्तमा या मन्दाना चिदा गिरा । आङ्गूषैराविवासतः ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒क्थेभि॑र्वृत्र॒हन्त॑मा॒ या म॑न्दा॒ना चि॒दा गि॒रा । आ॒ङ्गू॒षैरा॒विवा॑सतः ॥
Transliteration
ukthébhiḥ vṛtrahántamā yā mandānā cidā girā́ | āṅgūṣáir āvivāsataḥ ||
Translation
With hymns they strengthen the most Vṛtra-slaying powers; even intoxicated with the delight, with voice and fervor they continually seek to make them present.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒क्थेभिः॑ । वृ॒त्र॒ऽहन्त॑मा । या । म॒न्दा॒ना । चि॒त् । आ । गि॒रा । आ॒ङ्गू॒षैः । आ॒ऽविवा॑सतः ॥उक्थेभिः । वृत्रहन्तमा । या । मन्दाना । चित् । आ । गिरा । आङ्गूषैः । आविवासतः ॥ukthebhiḥ | vṛtra-hantamā | yā | mandānā | cit | ā | girā | āṅgūṣaiḥ | āvivāsataḥ
Word by Word
उक्थेभिःwith hymns/recitations
उक्थेभिः:
करण
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक) < √वच् (उच्यते/स्तूयते)
वृत्रहन्तमाO most Vṛtra-slaying (one)
वृत्रहन्तमा:
सम्बोधन
TypeAdjective (superlative epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक: वृत्र-हन् ‘वृत्रं हन्ति’) + तम (तमप् प्रत्यय)
याwho (she)
या:
कर्तृ (सापेक्ष-वाक्ये)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्दानाrejoicing, gladdening
मन्दाना:
कर्तृ
TypeParticiple/Adjective
Root√मन्द् ‘हर्षे/मादे’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
चिद्even, indeed
चिद्:
(निपात; अर्थ-बलवर्धक)
TypeIndeclinable
Rootचिद् (निपात)
आtowards, unto
आ:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
गिराwith (a) song/voice of praise
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर्/गीर् (प्रातिपदिक) ‘वाणी, स्तुति’
आङ्गूषैःwith chants/intoned praises
आङ्गूषैः:
करण
TypeNoun
Rootआङ्गूष (प्रातिपदिक) ‘स्तुति/उद्गीथ-प्रकार’
आविवासत॒ःthey have reverently worshipped/paid homage
आविवासत॒ः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√वास् ‘उपसेवायाम्/वसने’ (वैदिक: ‘स्तुतौ/उपासने’), उपसर्ग: आ-; धातु-आवृत्ति (वि-वस्) + लिट्