HomeRig VedaMandala 7Sukta 94Mantra 12
Previous Mantra

Mantra 12

Sukta 7.94

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indrāgnī
Chandas: Triṣṭubh (probable; this verse has strong imperative cadence)

ताविद्दुःशंसं मर्त्यं दुर्विद्वांसं रक्षस्विनम् । आभोगं हन्मना हतमुदधिं हन्मना हतम् ॥

ताविद्दु॒:शंसं॒ मर्त्यं॒ दुर्वि॑द्वांसं रक्ष॒स्विन॑म् । आ॒भो॒गं हन्म॑ना हतमुद॒धिं हन्म॑ना हतम् ॥

tāv íd duḥśáṃsaṃ mártyaṃ durvídvāṃsaṃ rakṣasvínam | ābhógaṃ hánmanā hatam udadhíṃ hám(an)ā hatam ||

Those two indeed—strike down the mortal of evil intent, the ill-knower, the Rakṣasa-possessed; smite the devouring grasp with your jaw-force, smite the engulfing abyss with your jaw-force.

तौ । इत् । दुः॒ऽशंस॑म् । मर्त्य॑म् । दुःऽवि॑द्वांसम् । र॒क्ष॒स्विन॑म् । आ॒ऽभो॒गम् । हन्म॑ना । ह॒त॒म् । उ॒द॒ऽधिम् । हम॑ना । ह॒त॒म् ॥तौ । इत् । दुःशंसम् । मर्त्यम् । दुःविद्वांसम् । रक्षस्विनम् । आभोगम् । हन्मना । हतम् । उदधिम् । हमना । हतम् ॥tau | it | duḥ-śaṃsam | martyam | duḥ-vidvāṃsam | rakṣasvinam | ābhogam | hanmanā | hatam | uda-dhim | hamanā | hatam

तत्that (him/that one)
तत्:
Karma (उद्दिष्ट-वस्तु/लक्ष्य) / (सन्दर्भ-निर्देशक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्indeed, just
इद्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
दुःशंसम्ill-spoken-of, of evil repute
दुःशंसम्:
Karma (रक्षस्विनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदुः-शंस (प्रातिपदिक; दुḥ + शंस ‘praise/speak of’)
मर्त्यम्mortal (man)
मर्त्यम्:
Karma (रक्षस्विनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ (मर्) ‘to die’
दुर्विद्वांसम्ill-knowing, ignorant
दुर्विद्वांसम्:
Karma (रक्षस्विनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदुर्-विद्वांस् (प्रातिपदिक; दुर् + विद्वांस् ‘knowing’) < √विद् ‘to know’
रक्षस्विनम्rakṣas-possessed; demonic one
रक्षस्विनम्:
Karma (हन्तव्यः/हतव्यः लक्ष्यः)
TypeNoun/Adjective
Rootरक्षस्-विन् (प्रातिपदिक; ‘having/possessing rákṣas’, i.e., rakṣas-like/demonic)
आभोगम्the enjoyer/possessor; one given to enjoyment
आभोगम्:
Karma (हन्तव्यः/हतव्यः लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootआ-भोग (प्रातिपदिक) < √भुज्/भोग ‘enjoy, partake’ (noun ‘enjoyment/possession’)
हन्मनाwith a slaying-stroke/weapon
हन्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहन्मन् (प्रातिपदिक; instrumental of ‘weapon/blow/act of slaying’) < √हन् ‘to strike, slay’
हतम्slay; strike down
हतम्:
मुख्य-क्रियापद (आज्ञार्थ/विधिलिङ्गार्थ-समकक्ष प्रयोग)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√हन् → हत (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)
उदधिम्the ocean; the flood/sea
उदधिम्:
Karma (हन्तव्यः/हतव्यः लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootउदधि (प्रातिपदिक)
हन्मनाwith a slaying-stroke/weapon
हन्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहन्मन् (प्रातिपदिक) < √हन्
हतम्slay; strike down
हतम्:
मुख्य-क्रियापद (पुनरुक्ति)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√हन् → हत (कृदन्त, क्त)