HomeRig VedaMandala 7Sukta 91Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.91

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Vāyu
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यावत्तरस्तन्वो यावदोजो यावन्नरश्चक्षसा दीध्यानाः । शुचिं सोमं शुचिपा पातमस्मे इन्द्रवायू सदतं बर्हिरेदम् ॥

याव॒त्तर॑स्त॒न्वो॒३॒॑ याव॒दोजो॒ याव॒न्नर॒श्चक्ष॑सा॒ दीध्या॑नाः । शुचिं॒ सोमं॑ शुचिपा पातम॒स्मे इन्द्र॑वायू॒ सद॑तं ब॒र्हिरेदम् ॥

yā́vattáras tanvò yā́vad ójo yā́van náras cákṣasā dīdhyā́nāḥ | śúciṃ sómaṃ śucipā pātam asmè índravāyū sádatam bárhir idám ||

As far as the body can reach, as far as the force can extend, as far as the seekers can kindle by vision—drink here the pure Soma, O pure-drinkers. O Indra–Vāyu, sit down upon this seat of offering within us.

याव॑त् । तरः॑ । त॒न्वः॑ । याव॑त् । ओजः॑ । याव॑त् । नरः॑ । चक्ष॑सा । दीध्या॑नाः । शुचि॑म् । सोम॑म् । शु॒चि॒ऽपा॒ । पा॒त॒म् । अ॒स्मे इति॑ । इन्द्र॑वायू॒ इति॑ । सद॑तम् । ब॒र्हिः । आ । इ॒दम् ॥यावत् । तरः । तन्वः । यावत् । ओजः । यावत् । नरः । चक्षसा । दीध्यानाः । शुचिम् । सोमम् । शुचिपा । पातम् । अस्मे इति । इन्द्रवायू इति । सदतम् । बर्हिः । आ । इदम् ॥yāvat | taraḥ | tanvaḥ | yāvat | ojaḥ | yāvat | naraḥ | cakṣasā | dīdhyānāḥ | śuc im | somam | śuci-pā | pātam | asme iti | indravāyūiti | sadatam | barhiḥ | ā | idam

यावत्as far as, as long as
यावत्:
Adhikaraṇa (परिमाण-सीमा) / सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootयावत् (प्रातिपदिक/अव्यय) < यावत्
तरःstronger, more surpassing
तरः:
Kartā (वाक्य-कर्तृ/विशेष्य) (सम्बन्ध: ‘तरः’ = ‘श्रेष्ठतरः/अधिकतरः’)
TypeAdjective
Rootतर (प्रातिपदिक) < √तॄ/√तॄ (तरणे) (तुलनात्मक-प्रत्यय -र)
तन्वःof the body, of the person
तन्वः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक) < तनू
यावत्as far as, as much as
यावत्:
Adhikaraṇa (परिमाण-सीमा)
TypeIndeclinable
Rootयावत्
ओजःstrength, vigor
ओजः:
Kartā/karma (सन्दर्भानुसार: ‘strength’)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
यावत्as far as, as much as
यावत्:
Adhikaraṇa (परिमाण-सीमा)
TypeIndeclinable
Rootयावत्
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā (कर्तृ-समूह) / सम्बोधन-सम्बन्ध (देवद्वय-प्रति)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
चक्षसाwith (their) sight/eye, by vision
चक्षसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootचक्षस् (प्रातिपदिक)
दीध्यानाःmeditating, intent, contemplating
दीध्यानाः:
Kartā (विशेषणरूपेण ‘नरः’ प्रति)
TypeVerb (Participle)
Root√ध्यै (चिन्तायाम्/ध्यान) → दीध्याना (वेदिक-प्रेसेंट पार्टिसिपल, आत्मनेपद)
शुचिम्pure, bright
शुचिम्:
Karma (विशेषण: सोमम्)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma (the pressed sacred drink)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
शुचिपाःpure-drinkers (drinkers of the pure Soma)
शुचिपाः:
Kartā (इन्द्रवायू) / सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootशुचि + पा (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष: ‘शुचिं पिबन्ति’/‘शुचिं पाति’)
पातम्drink (you two)!
पातम्:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Root√पा (पाने) → पातम् (लोट्/आज्ञार्थे: 2nd du. परस्मैपद; वैदिक)
अस्मेfor us, in our case
अस्मे:
Sampradāna/Adhikaraṇa (for us / among us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रवायूIndra and Vāyu
इन्द्रवायू:
Kartā / सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + वायु (द्वन्द्व-समास)
सदतम्always, continually
सदतम्:
Adhikaraṇa (काल-निरूपण)
TypeIndeclinable
Rootसदत्/सदतम् (अव्यय) < सदा + तम् (नित्यत्वे)
बर्हिःthe sacred grass (barhis), ritual seat
बर्हिः:
Adhikaraṇa/karma (यज्ञ-आसन/स्तरण)
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
विशेषण/निर्देशक (बर्हिः प्रति)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)