HomeRig VedaMandala 7Sukta 9Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.9

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ईळेन्यो वो मनुषो युगेषु समनगा अशुचज्जातवेदाः । सुसंदृशा भानुना यो विभाति प्रति गावः समिधानं बुधन्त ॥

ई॒ळेन्यो॑ वो॒ मनु॑षो यु॒गेषु॑ समन॒गा अ॑शुचज्जा॒तवे॑दाः । सु॒सं॒दृशा॑ भा॒नुना॒ यो वि॒भाति॒ प्रति॒ गाव॑: समिधा॒नं बु॑धन्त ॥

īḷényo vo mánuṣo yugéṣu samaná-gā aśucat jātá-vedāḥ | su-sandṛ́śā bhānúnā yó vibhā́ti práti gā́vaḥ samidhā́naṃ budhanta ||

Worthy of aspiration for you, O human beings through the ages, Jātavedas has blazed forth in a common movement. He who shines out with a fair-seeing radiance—toward the kindled flame the Rays (the ‘cows’ of light) awaken and become conscious.

ई॒ळेन्यः॑ । वः॒ । मनु॑षः । यु॒गेषु॑ । स॒म॒न॒ऽगाः । अ॒शु॒च॒त् । जा॒तऽवे॑दाः । सु॒ऽस॒न्दृशा॑ । भा॒नुना॑ । यः । वि॒ऽभाति॑ । प्रति॑ । गावः॑ । स॒म्ऽइ॒धा॒नम् । बु॒ध॒न्त॒ ॥ईळेन्यः । वः । मनुषः । युगेषु । समनगाः । अशुचत् । जातवेदाः । सुसन्दृशा । भानुना । यः । विभाति । प्रति । गावः । सम्इधानम् । बुधन्त ॥īḷenyaḥ | vaḥ | manuṣaḥ | yugeṣu | samana-gāḥ | aśucat | jāta-vedāḥ | su-sandṛśā | bhānunā | yaḥ | vi-bhāti | prati | gāvaḥ | sam-idhānam | budhanta

ईळेन्यःpraiseworthy, worthy of invocation
ईळेन्यः:
Kartā (विशेषणम्—जातवेदाः)
TypeAdjective
Rootईळेन्य- (< ईळ्/ईड् ‘स्तु/पूज्’ + -एण्य)
वःfor you / of you (you all)
वः:
Sampradāna (स्तुत्यर्थे ‘for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मनुषःof Manu / of mankind
मनुषः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootमनुṣ-
युगेषुin (the) ages
युगेषु:
Adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootयुग-
समनगाःcoming together, in concord
समनगाः:
Kartā (विशेषणम्—गावः)
TypeAdjective
Rootसम् + अङ्ग (प्रा. ‘समनग’ = ‘समङ्ग/समनङ्ग’)
अशुचत्shone forth / blazed
अशुचत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (दीप्तौ/शोचने) + अ- (augment)
जातवेदाःJātavedas (Agni), knower of all births
जातवेदाः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootजात- (√जन्) + वेदस्- (√विद्)
सुसंदृशाwith good appearance / fair to see
सुसंदृशा:
Karaṇa (instrumental—‘by/with’)
TypeAdjective
Rootसु- + संदृश्/संदृशा-
भानुनाwith (his) beam, radiance
भानुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभानु-
यःwho
यः:
Kartā (relative clause)
TypePronoun (relative)
Rootयद्
विभातिshines forth, illuminates
विभाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootवि + भा (दीप्तौ)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
Upapada (directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
गावःthe cows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो-
समिधानम्the kindling one / the one being kindled (Agni)
समिधानम्:
Karma (object of ‘बुधन्त’)
TypeParticiple (present middle) used as noun/adj.
Rootसम् + इध् (दीप्तौ) → समिधान- (कृदन्त)
बुधन्तthey notice, awaken to, recognize
बुधन्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootबुध् (अवबोधने)