HomeRig VedaMandala 7Sukta 86Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.86

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

न स स्वो दक्षो वरुण ध्रुतिः सा सुरा मन्युर्विभीदको अचित्तिः । अस्ति ज्यायान्कनीयस उपारे स्वप्नश्चनेदनृतस्य प्रयोता ॥

न स स्वो दक्षो॑ वरुण॒ ध्रुति॒: सा सुरा॑ म॒न्युर्वि॒भीद॑को॒ अचि॑त्तिः । अस्ति॒ ज्याया॒न्कनी॑यस उपा॒रे स्वप्न॑श्च॒नेदनृ॑तस्य प्रयो॒ता ॥

ná sá svó dákṣo váruṇa dhrutíḥ sā́ surā́ mányur vibhī́dako ácittiḥ | ásti jyā́yān kánīyasa upāré svápnaś canéd anṛ́tasya prayotā́ ||

It is not truly my own right discernment, O Varuṇa, nor a steady holding; it is intoxication, anger that drives to fear, it is unawareness. The elder can slip into the state of the younger; even sleep can become a prompter of untruth—there are forces in us that bend the will away from the right.

न । सः । स्वः । दक्षः॑ । व॒रु॒ण॒ । ध्रुतिः॑ । सा । सुरा॑ । म॒न्युः । वि॒ऽभीद॑कः । अचि॑त्तिः । अस्ति॑ । ज्याया॑न् । कनी॑यसः । उ॒प॒ऽअ॒रे । स्वप्नः॑ । च॒न । इत् । अनृ॑तस्य । प्र॒ऽयो॒ता ॥न । सः । स्वः । दक्षः । वरुण । ध्रुतिः । सा । सुरा । मन्युः । विभीदकः । अचित्तिः । अस्ति । ज्यायान् । कनीयसः । उपअरे । स्वप्नः । चन । इत् । अनृतस्य । प्रयोता ॥na | saḥ | svaḥ | dakṣaḥ | varuṇa | dhrutiḥ | sā | surā | manyuḥ | vi-bhīdakaḥ | acittiḥ | asti | jyāyān | kanīyasaḥ | upa-are | svapnaḥ | cana | it | anṛtasya | pra-yotā

not
:
TypeIndeclinable
Rootna
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Roottad (sa-)
स्वःone's own; self-
स्वः:
Kartā (with दक्षः)
TypeAdjective (pronominal)
Rootsva
दक्षःskill; competence; ability
दक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootdakṣa
वरुणO Varuṇa
वरुण:
TypeNoun (proper)
Rootvaruṇa
ध्रुतिःsteadfastness; firmness
ध्रुतिः:
Kartā (understood: ‘is’)
TypeNoun
Rootdhruti
साthat (she/it)
सा:
Kartā
TypePronoun
Roottad (sā-)
सुराstrong; mighty
सुरा:
Kartā (with मन्युः)
TypeAdjective
Rootsura
मन्युःwrath; anger
मन्युः:
Kartā
TypeNoun
Rootmanyu
विभीदकःterrifying; fear-causing
विभीदकः:
Kartā (with मन्युः)
TypeAdjective
Rootvi-bhīdaka (from √bhid/√bhī?; Vedic adj. ‘causing fear’)
अचित्तिःlack of understanding; thoughtlessness
अचित्तिः:
Kartā
TypeNoun
Roota-citti (citti from √cit ‘to perceive/think’)
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Root√as
ज्यायान्greater; stronger
ज्यायान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootjyāyas (comparative of jyā ‘strong/greater’)
कनीयसःof the smaller; than the lesser
कनीयसः:
TypeAdjective (substantivized)
Rootkanīyas (comparative of alpa/kanīya ‘small’)
उपारेat the farther side; in the beyond
उपारे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootupāra
स्वप्नःsleep; dream
स्वप्नः:
Kartā
TypeNoun
Rootsvapna
and
:
TypeIndeclinable
Rootca
not
:
TypeIndeclinable
Rootna
इदindeed; just
इद:
TypeIndeclinable (enclitic particle)
Rootid
अनृतस्यof untruth; of falsehood
अनृतस्य:
TypeNoun
Rootan-ṛta (ṛta ‘truth/order’)
प्रयोताpromoter; instigator
प्रयोता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootpra-yotṛ (agent noun from √yā/√yu? ‘to set in motion/impel’; Vedic ‘promoter/instigator’)