HomeRig VedaMandala 7Sukta 86Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 7.86

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Varuṇa (hymn context), with broader ‘deva arya’ ethical divine agency
Chandas: Triṣṭubh

अरं दासो न मीळ्हुषे कराण्यहं देवाय भूर्णयेऽनागाः । अचेतयदचितो देवो अर्यो गृत्सं राये कवितरो जुनाति ॥

अरं॑ दा॒सो न मी॒ळ्हुषे॑ कराण्य॒हं दे॒वाय॒ भूर्ण॒येऽना॑गाः । अचे॑तयद॒चितो॑ दे॒वो अ॒र्यो गृत्सं॑ रा॒ये क॒वित॑रो जुनाति ॥

áraṃ dā́so ná mīḷhúṣe karāṇy aháṃ devā́ya bhū́rṇaye 'nā́gāḥ | ácetayad acíto devó aryó gṛ́tsaṃ rā́ye kavítaro junāti ||

Let me be fit, like a servant to the generous giver; I—without guilt—would work for the divine Power that turns and moves all. The noble god awakens the unknowing; the more-seeing poet impels the eager seeker toward the riches of fullness.

अर॑म् । दा॒सः । न । मी॒ळ्हुषे॑ । क॒रा॒णि॒ । अ॒हम् । दे॒वाय॑ । भूर्ण॑ये । अना॑गाः । अचे॑तयत् । अ॒चितः॑ । दे॒वः । अ॒र्यः । गृत्स॑म् । रा॒ये । क॒विऽत॑रः । जु॒ना॒ति॒ ॥अरम् । दासः । न । मीळ्हुषे । कराणि । अहम् । देवाय । भूर्णये । अनागाः । अचेतयत् । अचितः । देवः । अर्यः । गृत्सम् । राये । कवितरः । जुनाति ॥aram | dāsaḥ | na | mīḷhuṣe | karāṇi | aham | devāya | bhūrṇaye | anāgāḥ | acetayat | acitaḥ | devaḥ | aryaḥ | gṛtsam | rāye | kavi-taraḥ | junāti

अरम्duly, fittingly, sufficiently
अरम्:
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा √ऋ (गत्यर्थ) से निष्पन्न अव्यय
दासःa servant
दासः:
Kartā
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
मीळ्हुषेto the bountiful one (giver)
मीळ्हुषे:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootमीळ्हु (प्रातिपदिक; ‘उदार/दानशील’)
कराणिmay I do / I would do
कराणि:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायfor/to the god
देवाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भूर्णयेto the impetuous/whirling one
भूर्णये:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootभूर्णि (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/प्रचण्ड/परिभ्रमणशील’—देव-विशेषण)
अनागाःsinless, guiltless
अनागाः:
Kartā (अहम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनागस् (प्रातिपदिक; a- + आगस् ‘sin’)
अचेतयत्he made (them) notice / he awakened
अचेतयत्:
Kartā
TypeVerb
Root√चित् (चेतने) caus. √चेतय्
अचितःthe unknowing, the heedless
अचितः:
Karma
TypeAdjective
Rootअचित (प्रातिपदिक; a- + चित ‘aware’)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अर्यःthe noble one / the lord
अर्यः:
Kartā (देवः का विशेषण)
TypeNoun (epithet)
Rootअर्य (प्रातिपदिक; ‘आर्य/स्वामी/हितैषी’)
गृत्सम्the zealous/skillful one
गृत्सम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगृत्स (प्रातिपदिक; ‘कुशल/चतुर/उत्साही’)
रायेfor wealth
राये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘धन, संपत्ति’)
कवितरःmore of a seer / the better poet
कवितरः:
Kartā (जुनाति का कर्ता; देवः का विशेषण)
TypeAdjective (comparative)
Rootकवितर (प्रातिपदिक; ‘अधिक-कवि/श्रेष्ठ-कवि’)
जुनातिimpels, urges, sets (him) on
जुनाति:
TypeVerb
Root√जु (प्रेरणे/सेवने; ‘to impel, set in motion’)