HomeRig VedaMandala 7Sukta 84Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.84

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Varuṇa (with functional distinction: Varuṇa’s law, Indra’s widening force)
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

युवो राष्ट्रं बृहदिन्वति द्यौर्यौ सेतृभिररज्जुभिः सिनीथः । परि नो हेळो वरुणस्य वृज्या उरुं न इन्द्रः कृणवदु लोकम् ॥

यु॒वो रा॒ष्ट्रं बृ॒हदि॑न्वति॒ द्यौर्यौ से॒तृभि॑रर॒ज्जुभि॑: सिनी॒थः । परि॑ नो॒ हेळो॒ वरु॑णस्य वृज्या उ॒रुं न॒ इन्द्र॑: कृणवदु लो॒कम् ॥

yuvó rāṣṭráṃ bṛhád ínvati dyáur yau setṛ́bhir arajjúbhiḥ sinī́thaḥ | párí no héḷo váruṇasya vṛjyā urúṃ na índraḥ kṛṇavad u lokám ||

Your wide kingdom is set in motion by Heaven itself, you who bind with spanning cords and bridges. Remove from around us the pressure of Varuṇa’s wrath; may Indra make for us a broad space to dwell in.

यु॒वः । रा॒ष्ट्रम् । बृ॒हत् । इ॒न्व॒ति॒ । द्यौः । यौ । से॒तृऽभिः॑ । अ॒र॒ज्जुऽभिः॑ । सि॒नी॒थः । परि॑ । नः॒ । हेळः॑ । वरु॑णस्य । वृ॒ज्याः॒ । उ॒रुम् । नः॒ । इन्द्रः॑ । कृ॒ण॒व॒त् । ऊँ॒ इति॑ । लो॒कम् ॥युवः । राष्ट्रम् । बृहत् । इन्वति । द्यौः । यौ । सेतृभिः । अरज्जुभिः । सिनीथः । परि । नः । हेळः । वरुणस्य । वृज्याः । उरुम् । नः । इन्द्रः । कृणवत् । ऊँ इति । लोकम् ॥yuvaḥ | rāṣṭram | bṛhat | invati | dyauḥ | yau | setṛ-bhiḥ | arajju-bhiḥ | sinīthaḥ | pari | naḥ | heḷaḥ | varuṇasya | vṛjyāḥ | urum | naḥ | indraḥ | kṛṇavat | oṃ iti | lokam

युवोःof you two
युवोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुव (युष्मद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
राष्ट्रम्realm, dominion
राष्ट्रम्:
कर्म (of इन्भति) / or विषय
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
बृहद्great, vast
बृहद्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
इन्वतिimpels, makes thrive
इन्वति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (धातु; Vedic: ‘to set in motion, impel, strengthen’)
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
यौwho (you two)
यौ:
कर्तृ (correlative with implied ‘you two’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सेतृभिःwith binders/fasteners
सेतृभिः:
करण
TypeNoun
Rootसेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सि/से ‘to bind/fasten’ > ‘binder/fastener’; Vedic agent noun)
अरज्जुभिःwith (things) without ropes / rope-less (means)
अरज्जुभिः:
करण
TypeNoun
Rootरज्जु (प्रातिपदिक) + अ- (नञ्/प्रत्ययात्मक-पूर्वपद; ‘without’)
सिनीथःa binding/fastening (support)
सिनीथः:
कर्तृ/विधेय (apposition/explanatory)
TypeNoun
Rootसिनीथ (प्रातिपदिक; Vedic: ‘binding, fastening; band/cord; also ‘support/aid’ by binding)
परिaround; away from
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हेळःwrath, anger
हेळः:
कर्म (of वृज्या/वृञ्ज्या)
TypeNoun
Rootहेळ (प्रातिपदिक; Vedic: ‘wrath, anger, offence’)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
वृज्याwarding off, removal
वृज्या:
कर्तृ (as the act/means of warding off) / or विधेय
TypeNoun
Rootवृज्या/वृञ्ज्या (प्रातिपदिक; Vedic abstract/action noun from √वृज्/वृञ्ज् ‘to turn away, remove, ward off’)
उरुम्wide, broad
उरुम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
नःfor us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कृणवत्may he make
कृणवत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
indeed
:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात/अव्यय; emphatic/asseverative)
लोकम्space, world, free place
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)