HomeRig VedaMandala 7Sukta 83Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥

यु॒वां ह॑वन्त उ॒भया॑स आ॒जिष्विन्द्रं॑ च॒ वस्वो॒ वरु॑णं च सा॒तये॑ । यत्र॒ राज॑भिर्द॒शभि॒र्निबा॑धितं॒ प्र सु॒दास॒माव॑तं॒ तृत्सु॑भिः स॒ह ॥

yuvā́ṃ havanta ubháyāsa ā́jiṣv índraṃ ca vásvo váruṇaṃ ca sātáye | yátra rā́jabhir daśábhir níbādhitaṃ prá sudā́sam ā́vataṃ tṛ́tsubhiḥ sahá ||

Both parties call upon you in the battles—Indra and Varuṇa, O lords of true wealth—for the winning. Where Sudās was pressed down by the ten kings, there you brought him forward with the Tṛtsus: you made the soul-force rise in the midst of constraint.

यु॒वाम् । ह॒व॒न्ते॒ । उ॒भया॑सः । आ॒जिषु॑ । इन्द्र॑म् । च॒ । वस्वः॑ । वरु॑णम् । च॒ । सा॒तये॑ । यत्र॑ । राज॑ऽभिः । द॒शऽभिः॑ । निऽबा॑धितम् । प्र । सु॒ऽदास॑म् । आव॑तम् । तृत्सु॑ऽभिः । स॒ह ॥युवाम् । हवन्ते । उभयासः । आजिषु । इन्द्रम् । च । वस्वः । वरुणम् । च । सातये । यत्र । राजभिः । दशभिः । निबाधितम् । प्र । सुदासम् । आवतम् । तृत्सुभिः । सह ॥yuvām | havante | ubhayāsaḥ | ājiṣu | indram | ca | vasvaḥ | varuṇam | ca | sātaye | yatra | rāja-bhiḥ | daśa-bhiḥ | ni-bādhitam | pra | su-dāsam | āvatam | tṛtsu-bhiḥ | saha

युवाम्you two
युवाम्:
कर्तृ (सम्बोधन-प्रायः) / कर्ता (with implied verb ‘are invoked’)
TypePronoun
Rootयुव (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हवन्तेthey invoke/call
हवन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’
उभयासःboth (parties), both kinds (of men)
उभयासः:
कर्तृ (हवन्ते के?)
TypeAdjective/Noun
Rootउभय (प्रातिपदिक)
आजिषुin battles/contests
आजिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआजी (स्त्री) ‘race, contest, battle’
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (हवन्ते किम्?)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वस्वःof the good/wealthy one; (epithet) ‘the bountiful’
वस्वः:
सम्बन्ध (इन्द्रस्य विशेषण/सम्बन्धः) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun/Epithet
Rootवसु (प्रातिपदिक) / वस्व (Vedic gen.sg.)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म (हवन्ते किम्?)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सातयेfor winning/victory
सातये:
सम्प्रदान (for the sake of) / प्रयोजन
TypeNoun
Rootसाति (स्त्री) ‘winning, gaining, victory’
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
राजभिःby kings
राजभिः:
करण (agent-instrument: ‘by kings’)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
दशभिःby ten
दशभिः:
विशेषण (राजभिः) / करण
TypeNumeral
Rootदशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
निबाधितम्pressed down, hemmed in
निबाधितम्:
कर्मणि-विशेषण (सुदासम्) / कर्म
TypeParticiple
Rootनि-√बाध् ‘पीडने/अवरोधने’
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
सुदासम्Sudās
सुदासम्:
कर्म (आवतं किम्?)
TypeProper Noun
Rootसुदास (प्रातिपदिक; नाम)
आवतम्you two helped/aided
आवतम्:
क्रिया (युवाम्—कर्तृ)
TypeVerb
Rootआ-√वृ/√अव (Vedic: ‘to help, favor, protect’; here ‘to aid’)
तृत्सुभिःwith the Tṛtsus
तृत्सुभिः:
सह/करण (with the Tṛtsus; instrumental of accompaniment)
TypeProper Noun
Rootतृत्सु (प्रातिपदिक; जन/कुलनाम)
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)