HomeRig VedaMandala 7Sukta 83Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

दश राजानः समिता अयज्यवः सुदासमिन्द्रावरुणा न युयुधुः । सत्या नृणामद्मसदामुपस्तुतिर्देवा एषामभवन्देवहूतिषु ॥

दश॒ राजा॑न॒: समि॑ता॒ अय॑ज्यवः सु॒दास॑मिन्द्रावरुणा॒ न यु॑युधुः । स॒त्या नृ॒णाम॑द्म॒सदा॒मुप॑स्तुतिर्दे॒वा ए॑षामभवन्दे॒वहू॑तिषु ॥

daśá rājānaḥ sámitā áyajyavaḥ sudā́sam indrāvaruṇā́ ná yuyudhuḥ | satyā́ nṛṇā́m adma-sádām úpa-stutir devā́ eṣām abhavan deva-hū́tiṣu ||

The ten kings, gathered together, without sacrifice, could not truly contend with Sudās when Indra and Varuṇa stood with him. The true acclaim of the men who sit in the home (the settled consciousness) became effective: the gods were present for them in the divine callings—Truth brought the divine into their acts.

दश॑ । राजा॑नः । सम्ऽइ॑ताः । अय॑ज्यवः । सु॒ऽदास॑म् । इ॒न्द्रा॒व॒रु॒णा॒ । न । यु॒यु॒धुः॒ । स॒त्या । नृ॒णाम् । अ॒द्म॒ऽसदा॑म् । उप॑ऽस्तुतिः । दे॒वाः । ए॒षा॒म् । अ॒भ॒व॒न् । दे॒वऽहू॑तिषु ॥दश । राजानः । सम्इताः । अयज्यवः । सुदासम् । इन्द्रावरुणा । न । युयुधुः । सत्या । नृणाम् । अद्मसदाम् । उपस्तुतिः । देवाः । एषाम् । अभवन् । देवहूतिषु ॥daśa | rājānaḥ | sam-itāḥ | ayajyavaḥ | su-dāsam | indrāvaruṇā | na | yuyudhuḥ | satyā | nṛṇām | adma-sadām | upa-stutiḥ | devāḥ | eṣām | abhavan | deva-hūtiṣu

दशten
दश:
विशेषण (कर्तृसमूहस्य)
TypeNoun (Numeral)
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
राजानःkings
राजानः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
समिताःassembled, gathered
समिताः:
विशेषण (कर्तृ)
TypeAdjective (PPP)
Rootसमि-ता (सम्+इ √इ ‘गमन’ + क्त; ‘समित’ = assembled)
अयज्यवःnot fit to be worshipped / unworthy of sacrifice
अयज्यवः:
विशेषण (कर्तृ)
TypeAdjective
Rootअ-यज्य- (यज्य ‘यज्ञार्ह/यजनीय’ < √यज्; नञ्-प्रत्ययेन)
सुदासम्Sudās
सुदासम्:
कर्म
TypeNoun (Proper name)
Rootसुदास (प्रातिपदिक; नाम)
इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (Deities)
Rootइन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास)
like, as
:
सम्बन्ध/उपमान-निर्देश (उपमायाम्)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
युयुधुःthey fought
युयुधुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√युध् (युधँ ‘युद्धे’)
सत्याःtrue, truthful
सत्याः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
नृणाम्of men
नृणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (सम्बन्ध/अधिकार)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
अद्मसदाम्of the household-dwellers / those seated at food (at home)
अद्मसदाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeNoun/Adjective (compound epithet)
Rootअद्मसद (समास: अद्मन् ‘भोजन/अन्न’ + सद ‘आसीन/निवासी’ < √सद् ‘सीदति’)
उपस्तुतिःpraise, invocation
उपस्तुतिः:
कर्तृ/भाव (वाक्ये ‘उपस्तुतिः … अभवत्’)
TypeNoun
Rootउप-स्तुति (उप + √स्तु ‘स्तुतौ’ + क्तिन्)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (अभवन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
एषाम्of these / of them
एषाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभवन्became, were
अभवन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भू ‘सत्तायाम्’)
देवहूतिषुin the invocations/calls to the gods
देवहूतिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेवहूति (समास: देव + हूति < √ह्वे/√हू ‘आह्वाने’ + क्तिन्)