HomeRig VedaMandala 7Sukta 76Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.76

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

प्रति त्वा स्तोमैरीळते वसिष्ठा उषर्बुधः सुभगे तुष्टुवांसः । गवां नेत्री वाजपत्नी न उच्छोषः सुजाते प्रथमा जरस्व ॥

प्रति॑ त्वा॒ स्तोमै॑रीळते॒ वसि॑ष्ठा उष॒र्बुध॑: सुभगे तुष्टु॒वांस॑: । गवां॑ ने॒त्री वाज॑पत्नी न उ॒च्छोष॑: सुजाते प्रथ॒मा ज॑रस्व ॥

práti tvā stómair īḷate vásiṣṭhā uṣár-budhaḥ su-bhage tuṣṭuvā́ṃsaḥ | gavā́ṃ netrī́ vā́ja-patnī na ucchóṣaḥ sujāte prathamā́ jarasva ||

The Vasiṣṭhas, awakened with the Dawn, adore you with hymns, O fortunate one. Leader of the rays of Light, spouse of plenitude of force, rise for us, well-born Dawn—become manifest as the first.

प्रति॑ । त्वा॒ । स्तोमैः॑ । ई॒ळ॒ते॒ । वसि॑ष्ठाः । उ॒षः॒ऽबुधः॑ । सु॒ऽभ॒गे॒ । तु॒स्तु॒ऽवांसः॑ । गवा॑म् । ने॒त्री । वाज॑ऽपत्नी । नः॒ । उ॒च्छ॒ । उषः॑ । सु॒ऽजा॒ते॒ । प्र॒थ॒मा । ज॒र॒स्व॒ ॥प्रति । त्वा । स्तोमैः । ईळते । वसिष्ठाः । उषःबुधः । सुभगे । तुस्तुवांसः । गवाम् । नेत्री । वाजपत्नी । नः । उच्छ । उषः । सुजाते । प्रथमा । जरस्व ॥prati | tvā | stomaiḥ | īḷate | vasiṣṭhāḥ | uṣaḥ-budhaḥ | su-bhage | tustu-vāṃsaḥ | gavām | netrī | vāja-patnī | naḥ | uccha | uṣaḥ | su-jāte | prathamā | jarasva

प्रतिtowards, in response to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou (acc. sg.)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमैःwith hymns/praises
स्तोमैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
ईळतेpraises, invokes
ईळते:
TypeVerb
Rootईळ् (धातु; स्तुतौ/प्रार्थनायाम्)
वसिष्ठाःthe Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha’s clan/poets)
वसिष्ठाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
उषर्बुधःawakening at dawn / dawn-awake
उषर्बुधः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउषर्बुध् (प्रातिपदिक; समासः: उषर्+बुध्)
सुभगेO fortunate/auspicious one
सुभगे:
TypeNoun (vocative used as address) / Adjective
Rootसुभग (प्रातिपदिक)
तुष्टुवांसःhaving praised / praising
तुष्टुवांसः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootस्तु (धातु) → तुष्टुवांस् (कृदन्त; परिपूर्ण-स्तुतिकर्तृ)
गवाम्of the cows
गवाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
नेत्रीleader, guide
नेत्री:
Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootनी (धातु) → नेत्री (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘leading’)
वाजपत्नीmistress of prize/strength (bringer of booty)
वाजपत्नी:
Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootवाज+पत्नी (समास-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna/Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उच्छोषःdispeller (of dryness/darkness), one who drives away
उच्छोषः:
Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
TypeNoun (abstract/agentive used as epithet)
Rootउत्+शुष् (धातु) → उच्छोष (प्रातिपदिक; ‘drying up/dispelling’)
सुजातेO well-born one
सुजाते:
TypeAdjective (vocative)
Rootसु+जात (कृदन्त/प्रातिपदिक)
प्रथमाthe first
प्रथमा:
Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
जरस्वO (one who brings) old age / O decay (as addressed); (traditional: ‘O aged one’)
जरस्व:
TypeNoun (vocative)
Rootजरस् (प्रातिपदिक; ‘old age/decay’) → जरस्व (सम्बोधन)