HomeRig VedaMandala 7Sukta 75Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.75

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (likely)

एषा स्या युजाना पराकात्पञ्च क्षितीः परि सद्यो जिगाति । अभिपश्यन्ती वयुना जनानां दिवो दुहिता भुवनस्य पत्नी ॥

ए॒षा स्या यु॑जा॒ना प॑रा॒कात्पञ्च॑ क्षि॒तीः परि॑ स॒द्यो जि॑गाति । अ॒भि॒पश्य॑न्ती व॒युना॒ जना॑नां दि॒वो दु॑हि॒ता भुव॑नस्य॒ पत्नी॑ ॥

eṣā́ syā́ yujānā́ parākā́t páñca kṣitī́ḥ pári sadyó jigāti | abhí-paśyantī vayúnā jánānāṃ divó duhitā́ bhúvanasya pátnī ||

She, yoking herself from afar, swiftly encompasses the five habitations. Seeing into the workings of the peoples, the Daughter of Heaven moves—Lady of the world, spouse of becoming.

ए॒षा । स्या । यु॒जा॒ना । प॒रा॒कात् । पञ्च॑ । क्षि॒तीः । परि॑ । स॒द्यः । जि॒गा॒ति॒ । अ॒भि॒ऽपश्य॑न्ती । व॒युना॑ । जना॑नाम् । दि॒वः । दु॒हि॒ता । भुव॑नस्य । पत्नी॑ ॥एषा । स्या । युजाना । पराकात् । पञ्च । क्षितीः । परि । सद्यः । जिगाति । अभिपश्यन्ती । वयुना । जनानाम् । दिवः । दुहिता । भुवनस्य । पत्नी ॥eṣā | syā | yujānā | parākāt | pañca | kṣitīḥ | pari | sadyaḥ | jigāti | abhi-paśyantī | vayunā | janānām | divaḥ | duhitā | bhuvanasya | patnī

एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्याmay be / is (optative nuance)
स्या:
कर्तृ-सम्बन्धी (विधेय)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) / स्य (विधिलिङ्-आदेश)
युजानāyoking herself / being yoked (harnessing)
युजानā:
कर्तृ (एषा इत्यस्य विशेषणम्) / करण-भावः (युक्ता/संयुज्यमाना) संदर्भतः
TypeParticiple (Adjectival)
Rootयुज् (धातु) → युजान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपद)
पराकात्from afar
पराकात्:
अपादान
TypeIndeclinable (ablatival adverb) / Noun-form
Rootपराक (अव्यय/प्रातिपदिक ‘दूर’)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (क्षि॒तीः इत्यस्य)
TypeNumeral
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
क्षि॒तीःdwellings/regions; (often) the five tribes/peoples
क्षि॒तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षिति (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
सद्यःat once
सद्यः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय)
जिगातिgoes, hastens, traverses
जिगाति:
कर्तृ (एषा)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → जिगाति (वेदिक-रूप; desiderative/intensive-like present)
अभिपश्यन्तीbeholding, looking upon
अभिपश्यन्ती:
कर्तृ (एषा इत्यस्य विशेषणम्) / क्रियासहचर
TypeParticiple (Adjectival)
Rootपश् (धातु) + अभि (उपसर्ग) → अभि-पश्यन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
वयुनाwith discernment/skill; with wise insight
वयुना:
करण
TypeNoun
Rootवयुन (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
जनानाम्of people, of men
जनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
TypeNoun
Rootजन (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक ‘heaven’)
दुहिताdaughter
दुहिता:
कर्तृ/समानााधिकरण (एषा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदुहितृ (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world/existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
पत्नीlady, mistress; wife
पत्नी:
कर्तृ/समानााधिकरण (एषा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपत्नी (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)