HomeRig VedaMandala 7Sukta 69Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.69

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

स्वश्वा यशसा यातमर्वाग्दस्रा निधिं मधुमन्तं पिबाथः । वि वां रथो वध्वा यादमानोऽन्तान्दिवो बाधते वर्तनिभ्याम् ॥

स्वश्वा॑ य॒शसा या॑तम॒र्वाग्दस्रा॑ नि॒धिं मधु॑मन्तं पिबाथः । वि वां॒ रथो॑ व॒ध्वा॒३॒॑ याद॑मा॒नोऽन्ता॑न्दि॒वो बा॑धते वर्त॒निभ्या॑म् ॥

sváśvā yaśásā yātam arvā́g dasrā nidʰíṃ mádhumantaṃ pibāthaḥ | ví vām rátho vadhvā́ yā́damāno’ntā́n divó bādhate vartaníbhyām ||

Come here with your good horses, O mighty ones, in your glory; drink the honeyed treasure. Your chariot, moving with the bride (the joining power), breaks open the ends of heaven by its two tracks—making a passage for the ascent.

सु॒ऽअश्वा॑ । य॒शसा॑ । आ । या॒त॒म् । अ॒र्वाक् । दस्रा॑ । नि॒ऽधिम् । मधु॑ऽमन्तम् । पि॒बा॒थः॒ । वि । वा॒म् । रथः॑ । व॒ध्वा॑ । याद॑मानः । अन्ता॑न् । दि॒वः । बा॒ध॒ते॒ । व॒र्त॒निऽभ्या॑म् ॥सुअश्वा । यशसा । आ । यातम् । अर्वाक् । दस्रा । निधिम् । मधुमन्तम् । पिबाथः । वि । वाम् । रथः । वध्वा । यादमानः । अन्तान् । दिवः । बाधते । वर्तनिभ्याम् ॥su-aśvā | yaśasā | ā | yātam | arvāk | dasrā | ni-dhim | madhu-mantam | pibāthaḥ | vi | vām | rathaḥ | vadhvā | yādamānaḥ | antān | divaḥ | bādhate | vartani-bhyām

सु-अश्वाः(you two) having good horses
सु-अश्वाः:
सम्बोधन/विशेषण (यातम् इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/विशेषण-पूर्वपद) + अश्व (प्रातिपदिक)
यशसाwith glory, by fame
यशसा:
करण (यातम्—‘यशसा’ = ‘यशसा सह/यशसा’)
TypeNoun (used adjectivally)
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
यातम्come (you two)!
यातम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
अर्वाक्hither, towards us
अर्वाक्:
अधिकारण (दिशा/गति-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय)
दस्राO wondrous/skillful ones (Aśvins)
दस्रा:
सम्बोधन (अश्विनौ)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक; अश्विनोः विशेषणम्)
निधिम्treasure, store
निधिम्:
कर्म (पिबाथः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
मधुमन्तम्honeyed, sweet
मधुमन्तम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
पिबाथःdrink (you two)
पिबाथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
विapart, widely, forth
वि:
क्रिया-विशेषण (बाधते इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (रथः—‘वाम् रथः’ = ‘your chariot’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथःthe chariot
रथः:
कर्तृ (बाधते)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
वध्वाwith a bride/young woman
वध्वा:
करण/सहकारि (यादमानः इत्यस्य—‘with a bride/young woman’)
TypeNoun
Rootवधू (प्रातिपदिक)
यादमानःgoing, moving along
यादमानः:
कर्तृ-विशेषण (रथः)
TypeParticiple
Rootयाद्/यात् (धातु; वेद. ‘याद’ = ‘यात्/याम्’ गत्यर्थे) अथवा ‘या’ धातोः देशीय/वेदिक-प्रयोगः; वर्तमान-कृदन्त-प्रातिपदिक
अन्तान्ends, boundaries
अन्तान्:
कर्म (बाधते)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (अन्तान्—‘ends of heaven’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
बाधतेpresses away, drives off, thrusts aside
बाधते:
क्रिया
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
वर्तनिभ्याम्with (its) two tracks/paths
वर्तनिभ्याम्:
करण (बाधते—‘by/with (its) two tracks/paths’)
TypeNoun
Rootवर्तनि (प्रातिपदिक)