HomeRig VedaMandala 7Sukta 68Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 7.68

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

चित्रं ह यद्वां भोजनं न्वस्ति न्यत्रये महिष्वन्तं युयोतम् । यो वामोमानं दधते प्रियः सन् ॥

चि॒त्रं ह॒ यद्वां॒ भोज॑नं॒ न्वस्ति॒ न्यत्र॑ये॒ महि॑ष्वन्तं युयोतम् । यो वा॑मो॒मानं॒ दध॑ते प्रि॒यः सन् ॥

citrám ha yád vāṃ bhójanaṃ nvásti ní atráye máhiṣvantaṃ yuyotam | yó vām omā́naṃ dádhate priyáḥ sán ||

Wondrous indeed is your nourishment that is now here: you set it down for Atri, driving away the mighty oppressor. He who establishes your protection becomes dear to you.

चि॒त्रम् । ह॒ । यत् । वा॒म् । भोज॑नम् । नु । अस्ति॑ । नि । अत्र॑ये । महि॑ष्वन्तम् । यु॒यो॒त॒म् । यः । वा॒म् । ओ॒मान॑म् । दध॑ते । प्र्यः॒ । सन् ॥चित्रम् । ह । यत् । वाम् । भोजनम् । नु । अस्ति । नि । अत्रये । महिष्वन्तम् । युयोतम् । यः । वाम् । ओमानम् । दधते । प्र्यः । सन् ॥citram | ha | yat | vām | bhojanam | nu | asti | ni | atraye | mahiṣvantam | yuyotam | yaḥ | vām | omānam | dadhate | pryaḥ | san

चित्रम्bright, splendid, wondrous
चित्रम्:
Karma (यद्-सम्बन्धे ‘भोजनम्’ विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र- (प्रातिपदिक) < √cit/√citr (प्रकाशने/विचित्रकरणे) (निघण्टु-परम्परा)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्which, that which
यत्:
Karma (यद्…तद्-सम्बन्धः; ‘भोजनम्’ इत्यस्य निर्देशः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / for you two
वाम्:
Sampradāna/सम्बन्ध (भोजनस्य ‘युवयोः’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भोजनम्nourishment, bounty, sustenance
भोजनम्:
Karma (अस्ति इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Rootभोजन- (प्रातिपदिक) < √भुज् (पालने/भोगे) / √भुज् (अशने) (संज्ञा)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्तिis, exists
अस्ति:
— (अस्ति = ‘there is’)
TypeVerb
Root√अस् (भुवि/सत्तायाम्)
निdown, away; (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
अत्रयेto/for Atri
अत्रये:
Sampradāna (अत्रये = ‘for Atri’)
TypeNoun (proper) / Dative
Rootअत्रि- (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
महिष्वन्तम्possessing a mighty bull/steed; powerful
महिष्वन्तम्:
Karma (युयोतम्—कं? महिष्वन्तम्)
TypeAdjective
Rootमहिष्वन्त- (प्रातिपदिक) < महिष् + -वन्त (मतुप्)
युयोतम्drive away / remove (you two)
युयोतम्:
Kriyā (आज्ञा); कर्म = ‘महिष्वन्तम्’
TypeVerb
Root√यु (योजने/वियोजने) — वेदिक रूप; (युयोत् = ‘वियोजयत्/अपनयत्’)
यःwho
यः:
Kartā (दधते इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two
वाम्:
Sampradāna/सम्बन्ध (वामोमानम् = ‘your (two) …’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओमानम्help, favor, support
ओमानम्:
Karma (दधते—किम्? ओमानम्)
TypeNoun
Rootओमान- (प्रातिपदिक; वेदिक) < √अव्/√ऊ (रक्षणे/सहाय्ये) (अर्थः: उपकार/सहाय्य/अनुग्रह)
दधतेthey place/hold; they bestow
दधते:
Kriyā; कर्ता = ‘यः’
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
प्रियःdear, beloved; friendly
प्रियः:
Kartā-विशेषण/सम्बन्ध (यः… सन् = प्रियः)
TypeAdjective/Noun
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)
सन्being
सन्:
Kartā-विशेषण (यः… सन्)
TypeParticiple
Root√अस् (सत्तायाम्) → सन्त् (वर्तमान कृदन्त)