Mantra 8
Sukta 7.66
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Mitra–Varuṇa / Ādityas (hymn continues their praise; verse foregrounds the hymn-thought as offering)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
राया हिरण्यया मतिरियमवृकाय शवसे । इयं विप्रा मेधसातये ॥
Samhita Patha (IAST)
रा॒या हि॑रण्य॒या म॒तिरि॒यम॑वृ॒काय॒ शव॑से । इ॒यं विप्रा॑ मे॒धसा॑तये ॥
Transliteration
rāyā́ hiraṇyáyā matír iyám avṛkā́ya śávase | iyáṃ víprā medhásātaye ||
Translation
This thought is a golden plenitude of being, for the strength that is un-wolfed by division; this inspired utterance is for the winning of luminous intelligence.
Padapatha (Word Analysis)
रा॒या । हि॒र॒ण्य॒ऽया । म॒तिः । इ॒यम् । अ॒वृ॒काय॑ । शव॑से । इ॒यम् । विप्रा॑ । मे॒धऽसा॑तये ॥राया । हिरण्यया । मतिः । इयम् । अवृकाय । शवसे । इयम् । विप्रा । मेधसातये ॥rāyā | hiraṇya-yā | matiḥ | iyam | avṛkāya | śavase | iyam | viprā | medha-sātaye
Word by Word
रा॒याby/with wealth
रा॒या:
करण
TypeNoun
Rootराय् (प्रातिपदिक: राय- ‘धन/समृद्धि’)
हि॑रण्य॒याgolden
हि॑रण्य॒या:
करण
TypeAdjective
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक: हिरण्य- ‘स्वर्ण’)
हिindeed/for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
म॒तिःthought/insight (inspired thought)
म॒तिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक: मति- ‘विचार/प्रेरणा/भक्ति-भाव’)
इ॒यम्this
इ॒यम्:
कर्तृ (म॒तिः इत्यस्य विशेषण/निर्देशक)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अ॒वृ॒काय॒to the harmless/protecting one
अ॒वृ॒काय॒:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवृक (प्रातिपदिक: अ-वृक- ‘अवृक/अहिंसित/अनुपद्रव’; RV-विशेषण)
शव॑सेfor strength
शव॑से:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक: शवस्- ‘बल/शक्ति’)
इ॒यम्this
इ॒यम्:
कर्तृ (अध्याहृत ‘अस्ति/भवति’ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रा॑inspired sage/poet
विप्रा॑:
कर्तृ (सम्बोधनार्थेऽपि सम्भवः; अत्र प्रथमा)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक: विप्र- ‘ऋषि/कवि/प्रेरित’)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मे॒धसा॑तयेfor the winning/attainment of wisdom
मे॒धसा॑तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमेधासाति (प्रातिपदिक: मेधा-साति- ‘मेधा-प्राप्ति/बुद्धि-लाभ’)