Mantra 7
Sukta 7.66
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Mitra–Varuṇa (dual) with Aryaman as associated Āditya
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
प्रति वां सूर उदिते मित्रं गृणीषे वरुणम् । अर्यमणं रिशादसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रति॑ वां॒ सूर॒ उदि॑ते मि॒त्रं गृ॑णीषे॒ वरु॑णम् । अ॒र्य॒मणं॑ रि॒शाद॑सम् ॥
Transliteration
práti vām sū́ra údite mitráṃ gṛṇīṣe váruṇam | aryamáṇaṃ riśā́dasam ||
Translation
At the sun’s uprising I answer you with praise—Mitra, Varuṇa, and Aryaman, the smiter of the hostile hurt—so that the light in us may be met by the law of truth.
Padapatha (Word Analysis)
प्रति॑ । वा॒म् । सूरे॑ । उत्ऽइ॑ते । मि॒त्रम् । गृ॒णी॒षे॒ । वरु॑णम् । अ॒र्य॒मण॑म् । रि॒शाद॑सम् ॥प्रति । वाम् । सूरे । उत्इते । मित्रम् । गृणीषे । वरुणम् । अर्यमणम् । रिशादसम् ॥prati | vām | sūre | ut-ite | mitram | gṛṇīṣe | varuṇam | aryamaṇam | riśādasam
Word by Word
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण—‘प्रति/तुम्हारी ओर’)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/निपात)
वाम्you two; of you two
वाम्:
Sampradāna (स्तुत्य-देवता-सम्बन्ध: ‘you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूरःthe Sun
सूरः:
Kartā (उदिते—‘सूरः’ उदितः)
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक; ‘सूर/सूर्य’)
उदितेat (his) rising; when risen
उदिते:
Adhikaraṇa (काल: ‘at sunrise/when risen’)
TypeParticiple/Adjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
Karma (गृणीषे—स्तौमि: ‘मित्रम्’)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
गृणीषेI praise, I sing
गृणीषे:
(क्रिया) — कर्ता ‘अहम्’ (अध्याहृत)
TypeVerb
Rootगृ (धातु; ‘स्तु/गाय’)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma (गृणीषे—‘वरुणम्’)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अर्यमणम्Aryaman
अर्यमणम्:
Karma (गृणीषे—‘अर्यमणम्’)
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
रिशादसम्harm-destroying; punisher of the injurer
रिशादसम्:
Karma (उक्त देवता का विशेषण, कर्मपद-समन्वय)
TypeAdjective (epithet)
Rootरिशादस् (प्रातिपदिक; ‘रिशा-दस्’ = ‘हानि/क्षति देने वाले को दण्ड देने वाला/क्षति-नाशक’)