HomeRig VedaMandala 7Sukta 6Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.6

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश्चकार नृतमः शचीभिः । तमीशानं वस्वो अग्निं गृणीषेऽनानतं दमयन्तं पृतन्यून् ॥

यो अ॑पा॒चीने॒ तम॑सि॒ मद॑न्ती॒: प्राची॑श्च॒कार॒ नृत॑म॒: शची॑भिः । तमीशा॑नं॒ वस्वो॑ अ॒ग्निं गृ॑णी॒षेऽना॑नतं द॒मय॑न्तं पृत॒न्यून् ॥

yó apācī́ne támasi mádantīḥ prācī́ś cakā́ra nṛ́tamaḥ śácībhiḥ | tám īśā́naṁ vásvo agníṁ gṛṇīṣé'nā́nataṁ damáyantaṁ pṛtanyū́n ||

He who, by his powers, turns those that revel in the westward darkness toward the east—he, the most manly in his workings. That sovereign Agni, lord of plenitude, I affirm: unconquered, taming the fighters within us.

यः । अ॒पा॒चीने॑ । तम॑सि । मद॑न्तीः । प्राचीः॑ । च॒कार॑ । नृऽत॑मः । शची॑भिः । तम् । ईशा॑नम् । वस्वः॑ । अ॒ग्निम् । गृ॒णी॒षे॒ । अना॑नतम् । द॒मय॑न्तम् । पृ॒त॒न्यून् ॥यः । अपाचीने । तमसि । मदन्तीः । प्राचीः । चकार । नृतमः । शचीभिः । तम् । ईशानम् । वस्वः । अग्निम् । गृणीषे । अनानतम् । दमयन्तम् । पृतन्यून् ॥yaḥ | apācīne | tamasi | madantīḥ | prācīḥ | cakāra | nṛ-tamaḥ | śacībhiḥ | tam | īśānam | vasvaḥ | agnim | gṛṇīṣe | anānatam | damayantam | pṛtanyūn

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाचीनेin the backward/away (region/direction)
अपाचीने:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootअपाचीन (प्रातिपदिक; अप + अच्/अञ्च् ‘to turn’ > ‘turned away/backward’)
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
मदन्तीःrejoicing / exulting
मदन्तीः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootमद् (धातु)
प्राचीःthe eastern (ones/directions)
प्राचीः:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राच्/प्राची (प्रातिपदिक)
चकारmade / fashioned
चकार:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
नृतमःthe most manly / best hero
नृतमः:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप् ‘most manly/best of men’)
शचीभिःwith powers / with efficacious skills
शचीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशानम्ruling / sovereign
ईशानम्:
Karma
TypeAdjective (participle-like)
Rootईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule’)
वस्वःof wealth / of good (treasure)
वस्वः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
गृणीषेyou praise / you sing
गृणीषे:
Kriyā
TypeVerb
Rootगृ (धातु; वैदिक ‘to sing/praise’)
अनानतम्unbowed / unbending
अनानतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनानत (प्रातिपदिक; न + √नम् ‘to bow’ > ‘not bowed down’)
दमयन्तम्taming / subduing
दमयन्तम्:
Karma
TypeVerb (participle)
Rootदमयन्त् (प्रातिपदिक; √दम् ‘to tame’ + शतृ)
पृतन्यून्the hostile foes / battle-maddened (enemies)
पृतन्यून्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootपृतन्यु (प्रातिपदिक; ‘battle-seeking/hostile’)