HomeRig VedaMandala 7Sukta 6Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.6

Rishi: Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.6 not provided in input)
Devata: Agni (Purandara aspect emphasized)
Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

कविं केतुं धासिं भानुमद्रेर्हिन्वन्ति शं राज्यं रोदस्योः । पुरंदरस्य गीर्भिरा विवासेऽग्नेर्व्रतानि पूर्व्या महानि ॥

क॒विं के॒तुं धा॒सिं भा॒नुमद्रे॑र्हि॒न्वन्ति॒ शं रा॒ज्यं रोद॑स्योः । पु॒रं॒द॒रस्य॑ गी॒र्भिरा वि॑वासे॒ऽग्नेर्व्र॒तानि॑ पू॒र्व्या म॒हानि॑ ॥

kavím ketúṃ dhā́sīm bhā́num ádreḥ hinvánti śáṃ rā́jyaṃ ródasyoḥ | purandaráṣya gī́rbhir ā́ vivāse ’gnér vratā́ni pū́rvyā mahā́ni ||

They impel the seer, the sign, the support, the radiant flame—born from the stone—toward the blissful sovereignty of the two worlds. With my hymns I serve the Fort-splitter; I awaken Agni’s ancient and mighty laws—so the inner kingdom may stand in right order.

क॒विम् । के॒तुम् । धा॒सिम् । भा॒नुम् । अद्रेः॑ । हि॒न्वन्ति॑ । शम् । रा॒ज्यम् । रोद॑स्योः । पु॒र॒म्ऽद॒रस्य॑ । गीः॒ऽभिः । आ । वि॒वा॒से॒ । अ॒ग्नेः । व्र॒तानि॑ । पू॒र्व्या । म॒हानि॑ ॥कविम् । केतुम् । धासिम् । भानुम् । अद्रेः । हिन्वन्ति । शम् । राज्यम् । रोदस्योः । पुरम्दरस्य । गीःभिः । आ । विवासे । अग्नेः । व्रतानि । पूर्व्या । महानि ॥kavim | ketum | dhāsim | bhānum | adreḥ | hinvanti | śam | rājyam | rodasyoḥ | puram-darasya | gīḥ-bhiḥ | ā | vivāse | agneḥ | vratāni | pūrvyā | mahāni

कविम्the sage/poet (Agni)
कविम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक) < √कु/कव् (कवने/क्रान्तौ; व्युत्पत्तिः अनिश्चित)
केतुम्the banner; sign; radiance
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
धासिम्the nourisher/support; (ritual) sustenance
धासिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधासि (प्रातिपदिक; ‘पोषक/धारक/आहार’—वेदिक)
भानुम्the shining light; beam
भानुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
अद्रेःof the stone/rock (pressing-stone; mountain)
अद्रेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
हिन्वन्तिthey impel/drive on
हिन्वन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√हिन्व् (प्रेरणे/चोदने)
शम्auspiciously; for welfare
शम्:
विशेषण-भाव (क्रियाविशेषण) / प्रयोजन
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय; ‘कल्याणम्/शान्तिः’)
राज्यम्sovereignty; kingship
राज्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्दः ‘द्यावापृथिवी’)
पुरंदरस्यof the fort-destroyer (Indra)
पुरंदरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (epithet)
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक; ‘पुरं-दर’ = fort-destroyer; इन्द्रस्य विशेषणम्)
गीर्भिःwith hymns/voices
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर् (प्रातिपदिक; ‘वाक्/स्तुति’)
towards; unto
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विवासेI worship/revere
विवासे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वस् (निवासे/उपसेवायाम्) → विवास् (वेदिक: ‘पूजयति/उपासते’)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
व्रतानिvows; ordinances; sacred laws
व्रतानि:
कर्म (विवासे) / विषय
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
पूर्व्याancient; former
पूर्व्या:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ से व्युत्पन्न)
महानिgreat
महानि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूप ‘महानि’)