HomeRig VedaMandala 7Sukta 55Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.55

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Addressed to the Sārameya dog (guardian figure) within the Vāstoṣpati complex
Chandas: Anuṣṭubh-like short meter (probable)

यदर्जुन सारमेय दतः पिशङ्ग यच्छसे । वीव भ्राजन्त ऋष्टय उप स्रक्वेषु बप्सतो नि षु स्वप ॥

यद॑र्जुन सारमेय द॒तः पि॑शङ्ग॒ यच्छ॑से । वी॑व भ्राजन्त ऋ॒ष्टय॒ उप॒ स्रक्वे॑षु॒ बप्स॑तो॒ नि षु स्व॑प ॥

yád arjuna sārameya datáḥ piśaṅga yácchase | vī́va bhrājante ṛ́ṣṭaya úpa srakvéṣu bápsato ní ṣu svapa ||

O Arjuna, son of Saramā, tawny-toothed, when you rush about—your spears seem to flash at your jaws as you bark. Lie down; sleep soundly.

यत् । अ॒र्जु॒न॒ । सा॒र॒मे॒य॒ । द॒तः । पि॒श॒ङ्ग॒ । यच्छ॑से । विऽइ॑व । भ्रा॒ज॒न्ते॒ । ऋ॒ष्टयः॑ । उप॑ । स्रक्वे॑षु । नि । सु । स्व॒प॒ ॥यत् । अर्जुन । सारमेय । दतः । पिशङ्ग । यच्छसे । विइव । भ्राजन्ते । ऋष्टयः । उप । स्रक्वेषु । नि । सु । स्वप ॥yat | arjuna | sārameya | dataḥ | piśaṅga | yacchase | vi-iva | bhrājante | ṛṣṭayaḥ | upa | srakveṣu | ni | su | svapa

यत्when/that which
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
अर्जुनO Arjuna
अर्जुन:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
सारमेयO Sārameya (offspring of Saramā; a dog)
सारमेय:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative)
Rootसारमेय (प्रातिपदिक; ‘सारमा’ से)
दतःtoothed; with teeth
दतः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootदत (प्रातिपदिक; ‘दन्त’/‘दत्’ = tooth) अथवा दत (विशेषण)
पिशङ्गO tawny/reddish-brown one
पिशङ्ग:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootपिशङ्ग (प्रातिपदिक)
यच्छसेyou restrain/hold back
यच्छसे:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootयम् (धातु) — यच्छति (प्रसारण/विकल्प-रूप)
वीवindeed/lo!/surely (exclamatory particle)
वीव:
TypeIndeclinable
Rootवीव (निपात; वैदिक उद्गार/प्रेरणार्थ)
भ्राजन्तेthey shine/flash
भ्राजन्ते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootभ्राज् (धातु)
ऋष्टयःspears/lances
ऋष्टयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋष्टि (प्रातिपदिक)
उपtowards/near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
स्रक्वेषुin the jaws/jowls
स्रक्वेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्रक्व (प्रातिपदिक; ‘स्रक्वन्/स्रक्व’ = jaw/cheek/jowl)
बप्सतःof the barking/snapping one
बप्सतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple (adjectival)
Rootबप्सत् (प्रातिपदिक; वर्तमान-कृदन्त, ‘बप्स्/बभ्स्’ धातु-सम्बद्ध ‘to bark/snap’)
निdown; completely
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
षुindeed; straightaway
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात; वैदिक)
स्वपsleep!
स्वप:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु)