Mantra 1
Sukta 7.55
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Vāstoṣpati
Chandas: Anuṣṭubh-like short meter (RV 7.55 shows shorter verses; exact classification varies by recension)
Samhita Patha (Devanagari)
अमीवहा वास्तोष्पते विश्वा रूपाण्याविशन् । सखा सुशेव एधि नः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒मी॒व॒हा वा॑स्तोष्पते॒ विश्वा॑ रू॒पाण्या॑वि॒शन् । सखा॑ सु॒शेव॑ एधि नः ॥
Transliteration
amīva-hā vāstoḥ pate víśvā rūpā́ṇy āviśán | sakhā́ su-śéva edhi naḥ ||
Translation
O Lord of the dwelling, slayer of affliction, entering into all forms of our life, be for us a friend of good grace and grow within us.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒मी॒व॒ऽहा । वा॒स्तोः॒ । प॒ते॒ । विश्वा॑ । रू॒पाणि॑ । आ॒ऽवि॒शन् । सखा॑ । सु॒ऽशेवः॑ । ए॒धि॒ । नः॒ ॥अमीवहा । वास्तोः । पते । विश्वा । रूपाणि । आविशन् । सखा । सुशेवः । एधि । नः ॥amīva-hā | vāstoḥ | pate | viśvā | rūpāṇi | āviśan | sakhā | su-śevaḥ | edhi | naḥ
Word by Word
अमीवहाO disease-destroying (one)
अमीवहा:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeAdjective
Rootअमीव-ह (प्रातिपदिक; ह = √हन् ‘to strike/kill’ से व्युत्पन्न) अथवा बहुव्रीहि-समास
वास्तोष्पतेO Lord of the dwelling (Vāstoṣpati)
वास्तोष्पते:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootवास्तोः-पति (प्रातिपदिक; वास्तु/वास्तोस् ‘dwelling’ + पति ‘lord’)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (आविशन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/समस्त) (प्रातिपदिक)
रूपाणिforms, appearances
रूपाणि:
कर्म (आविशन् ‘entered’)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
आविशन्entered, came into
आविशन्:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया); कर्ता अव्यक्त/सन्दर्भगत (ते/अमी/देवाः इत्यादि)
TypeVerb
Rootआ-√विश् (प्रवेशने)
सखाO friend
सखा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसखि/सख (प्रातिपदिक)
सुशेवO very gracious (one)
सुशेव:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसु-शेव (प्रातिपदिक; सु ‘well’ + शेव ‘kind/benign, gracious’)
एधिbe prosperous; thrive
एधि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√इध् (वृद्धौ/दीप्तौ ‘to thrive, prosper; to kindle’)
नःfor us; to us
नः:
सम्प्रदान (हित-लाभार्थ ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)