HomeRig VedaMandala 7Sukta 5Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 7.5

Rishi: Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.5 not provided in input)
Devata: Agni (Jātavedas / Vaiśvānara)
Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

स जायमानः परमे व्योमन्वायुर्न पाथः परि पासि सद्यः । त्वं भुवना जनयन्नभि क्रन्नपत्याय जातवेदो दशस्यन् ॥

स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मन्वा॒युर्न पाथ॒: परि॑ पासि स॒द्यः । त्वं भुव॑ना ज॒नय॑न्न॒भि क्र॒न्नप॑त्याय जातवेदो दश॒स्यन् ॥

sá jā́yamānaḥ paramé vyòman vāyúr ná pā́thaḥ pári pāsi sadyáḥ | tváṃ bhúvanā janáyann abhí kránn ápatyāya jāta-vedo daśasyán ||

He, being born in the highest wideness, guards the path at once like the Wind that moves everywhere. Thou bringest the worlds to birth and pressest forward, O Jātavedas, serving the growth of the offspring—nurturing the soul’s continuance in the light.

सः । जाय॑मानः । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् । वा॒युः । न । पाथः॑ । परि॑ । पा॒सि॒ । स॒द्यः । त्वम् । भुव॑ना । ज॒नय॑न् । अ॒भि । ऋ॒न् । अप॑त्याय । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । द॒श॒स्यन् ॥सः । जायमानः । परमे । विओमन् । वायुः । न । पाथः । परि । पासि । सद्यः । त्वम् । भुवना । जनयन् । अभि । ऋन् । अपत्याय । जातवेदः । दशस्यन् ॥saḥ | jāyamānaḥ | parame | vi-oman | vāyuḥ | na | pāthaḥ | pari | pāsi | sadyaḥ | tvam | bhuvanā | janayan | abhi | ṛn | apatyāya | jāta-vedaḥ | daśasyan

सःhe
सः:
कर्तृ (सह-सम्बन्धः; कर्तृपदस्य निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√जन् (जने) + शानच् (वर्तमानकाले कर्तरि)
परमेin the highest
परमे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपरम (प्रātipadika)
व्योमन्sky, firmament
व्योमन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रātipadika)
वायुःthe Wind (Vāyu)
वायुः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ; ‘इव’ निहितम्)
TypeNoun
Rootवायु (प्रātipadika)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
पाथःpath, course
पाथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रātipadika)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पासिyou protect, you guard
पासि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पा रक्षणे)
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रātipadika)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (sarvanāma-prātipadika)
भुवनाworlds, beings/realms
भुवना:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन (प्रātipadika)
जनयन्generating, bringing forth
जनयन्:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√जन् (जने) + णिच् (causative) + शतृ (वर्तमानकाले)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
क्रन्he strode/stepped forth
क्रन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्रम् (क्रमु पादविक्षेपे) — वैदिकः लुङ्/आorist-रूपः (injunctive/augmentless)
अपत्यायfor offspring, for progeny
अपत्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रātipadika)
जातवेदःO Jātavedas (Agni), knower of births
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative epithet)
Rootजातवेदस् (प्रātipadika; अग्नि-विशेषणम्)
दशस्यन्worshipping, serving (honouring)
दशस्यन्:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√दशस्/दश् (वैदिकः: ‘पूजने/सेवने’ अर्थे) + शतृ