HomeRig VedaMandala 7Sukta 41Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.41

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Bhaga (Aditya), son of Aditi
Chandas: Triṣṭubh (probable)

प्रातर्जितं भगमुग्रं हुवेम वयं पुत्रमदितेर्यो विधर्ता । आध्रश्चिद्यं मन्यमानस्तुरश्चिद्राजा चिद्यं भगं भक्षीत्याह ॥

प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रं हु॑वेम व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता । आ॒ध्रश्चि॒द्यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॒द्राजा॑ चि॒द्यं भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑ ॥

prā́tarjitaṃ bhágam ugráṃ huvema vayáṃ putrám aditéryo vidhartā́ | ā́dhraś cid yáṃ manyámānas turáś cid rājā́ cid yáṃ bhágaṃ bhakṣī́ty ā́ha ||

At dawn we call Bhaga, the victor of the morning, the formidable—Aditi’s son who upholds the worlds. Even the needy man who thinks of him, even the strong, even the king, says of that Bhaga: ‘May I partake.’ So too may we partake of the soul’s rightful portion of delight and increase.

प्रा॒तः॒ऽजित॑म् । भग॑म् । उ॒ग्रम् । हु॒वे॒म॒ । व॒यम् । पु॒त्रम् । अदि॑तेः । यः । वि॒ऽध॒र्ता । आ॒ध्रः । चि॒त् । यम् । मन्य॑मानः । तु॒रः । चि॒त् । राजा॑ । चि॒त् । यम् । भग॑म् । भ॒क्षि॒ । इति॑ । आह॑ ॥प्रातःजितम् । भगम् । उग्रम् । हुवेम । वयम् । पुत्रम् । अदितेः । यः । विधर्ता । आध्रः । चित् । यम् । मन्यमानः । तुरः । चित् । राजा । चित् । यम् । भगम् । भक्षि । इति । आह ॥prātaḥ-jitam | bhagam | ugram | huvema | vayam | putram | aditeḥ | yaḥ | vi-dhatār | ādhraḥ | cit | yam | manyamānaḥ | turaḥ | cit | rājā | cit | yam | bhagam | bhakṣi | it i | āha

प्रातःin the morning
प्रातः:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
जितम्won, victorious
जितम्:
विशेषण (भगम् उग्रम्)
TypeAdjective
Root√जि (जये) → जित (कृदन्त)
भगम्Bhaga (the god of fortune/share)
भगम्:
कर्म (हु॒वेम)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
उग्रम्fierce, mighty
उग्रम्:
विशेषण (भगम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
हुवेमmay we invoke/call
हुवेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
अप्पोज़िशन/विशेष्य (भगम्) अथवा कर्म (हु॒वेम) में सह-निर्देश
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (वि॒ध॒र्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
विधर्ताthe supporter, sustainer
विधर्ता:
कर्तृ/कर्तृवाचक संज्ञा
TypeNoun
Rootवि-√धृ (धारणे) → विधर्तृ (कृदन्त)
आध्रःpoor, needy
आध्रः:
कर्तृ (भक्षीति) में ‘यम्’ का विशेषण
TypeAdjective
Rootआध्र (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
सम्बन्धक/बलवर्धक
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
यम्whom
यम्:
कर्म (भक्षीति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
मन्यमानःthinking, deeming (himself)
मन्यमानः:
कर्तृ (भक्षीति) का विशेषण
TypeParticiple
Root√मन् (मन्यते; मान/मन्य) → मन्यमान (कृदन्त)
तुरःstrong, overbearing
तुरः:
कर्तृ (भक्षीति) का विशेषण
TypeAdjective
Rootतुर (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
बलवर्धक
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
राजाa king
राजा:
कर्तृ (भक्षीति)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
बलवर्धक
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
यम्whom
यम्:
कर्म (भक्षीति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
भगम्Bhaga
भगम्:
कर्म (भक्षीति) / ‘यम्’ का अप्पोज़िशन
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
भक्षीतिeats, devours
भक्षीति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्षणे)
आहsaid
आह:
क्रिया (उक्ति-प्रवर्तन)
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (वदने) → आह (परोक्श/लिट्-रूप)