HomeRig VedaMandala 7Sukta 37Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 7.37

Rishi: Vasiṣṭha (mandala context)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

अभि यं देवी निॠतिश्चिदीशे नक्षन्त इन्द्रं शरदः सुपृक्षः । उप त्रिबन्धुर्जरदष्टिमेत्यस्ववेशं यं कृणवन्त मर्ताः ॥

अ॒भि यं दे॒वी निॠ॑तिश्चि॒दीशे॒ नक्ष॑न्त॒ इन्द्रं॑ श॒रद॑: सु॒पृक्ष॑: । उप॑ त्रिब॒न्धुर्ज॒रद॑ष्टिमे॒त्यस्व॑वेशं॒ यं कृ॒णव॑न्त॒ मर्ता॑: ॥

abhí yáṃ devī́ nír̥tiś cid ī́śe nákṣanta índraṃ śáradaḥ su-pṛ́kṣaḥ | úpa tri-bándhur jarad-aṣṭím eti ásvaveśaṃ yáṃ kṛṇávanta mártāḥ ||

Him—Indra—whom even the goddess of Dissolution would claim, the well-nourishing seasons still seek and reach. Toward him comes the threefold-bound one, to the old eightfold limit; that constricted state which mortals fashion, he can overpass and transform.

अ॒भि । यम् । दे॒वी । निःऽऋ॑तिः । चि॒त् । ईशे॑ । नक्ष॑न्ते । इन्द्र॑म् । श॒रदः॑ । सु॒ऽपृक्षः॑ । उप॑ । त्रि॒ऽब॒न्धुः॒ । ज॒रत्ऽअ॑ष्टिम् । ए॒ति॒ । अस्व॑वेशम् । यम् । कृ॒णव॑न्त । मर्ताः॑ ॥अभि । यम् । देवी । निःऋतिः । चित् । ईशे । नक्षन्ते । इन्द्रम् । शरदः । सुपृक्षः । उप । त्रिबन्धुः । जरत्अष्टिम् । एति । अस्ववेशम् । यम् । कृणवन्त । मर्ताः ॥abhi | yam | devī | niḥ-ṛtiḥ | cit | īśe | nakṣante | indram | śaradaḥ | su-pṛkṣaḥ | upa | tri-bandhuḥ | jarat-aṣṭim | eti | asvaveśam | yam | kṛṇavanta | martāḥ

अभिtowards, against, upon
अभि:
Adhikaraṇa (दिशा/सम्बन्ध) / उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवीthe goddess
देवी:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (देव-स्त्री)
निॠतिःNirr̥ti (goddess of destruction/misfortune)
निॠतिः:
Kartā (देवी-निॠतिः समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootनिॠति (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
ईशेrules, has power over
ईशे:
Kriyā
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
नक्षन्तेthey reach, attain
नक्षन्ते:
Kriyā
TypeVerb
Rootनश्/नक्ष् (धातु; ‘to reach/attain’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
शरदःautumns; years
शरदः:
Kartā
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
सुपृक्षःwell-adorned/beautiful
सुपृक्षः:
Kartā (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसु-पृक्ष (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)
उपnear, towards
उप:
Adhikaraṇa (सामीप्य) / उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootउप (अव्यय/उपसर्ग)
त्रिबन्धुःthe three-kin/threefold-related one (epithet)
त्रिबन्धुः:
Kartā
TypeNoun
Rootत्रि-बन्धु (प्रातिपदिक)
जरदष्टिःthe old-staffed one; one with an aged staff
जरदष्टिः:
Kartā (त्रिबन्धुः इति समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootजरद्-अष्टि (प्रातिपदिक; कर्मधारय)
एतिgoes, comes
एति:
Kriyā
TypeVerb
Rootइ (धातु)
अस्ववेशम्not in one’s own dwelling; homeless/without proper abode
अस्ववेशम्:
Karma (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअ-स्व-वेश (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृण्वन्तthey make
कृण्वन्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
मर्ताःmortals
मर्ताः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)