Mantra 7
Sukta 7.34
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: A luminous sustaining power (contextually compatible with Agni/Indra/Varuṇa-field; verse highlights bhānu and bearing)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
उदस्य शुष्माद्भानुर्नार्त बिभर्ति भारं पृथिवी न भूम ॥
Samhita Patha (IAST)
उद॑स्य॒ शुष्मा॑द्भा॒नुर्नार्त॒ बिभ॑र्ति भा॒रं पृ॑थि॒वी न भूम॑ ॥
Transliteration
úd asya śúṣmād bhānúr nā́rta bíbhar ti bhāráṃ pṛthivī́ ná bhū́ma
Translation
Out of his impetuous force a radiance rises, unoppressed; it bears the burden like the Earth, the vast foundation—holding steadily what must be carried for the work.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । अ॒स्य॒ । शुष्मा॑त् । भा॒नुः । न । आ॒र्त॒ । बिभ॑र्ति । भा॒रम् । पृ॒थि॒वी । न । भूम॑ ॥उत् । अस्य । शुष्मात् । भानुः । न । आर्त । बिभर्ति । भारम् । पृथिवी । न । भूम ॥ut | asya | śuṣmāt | bhānuḥ | na | ārta | bibharti | bhāram | pṛthivī | na | bhūma
Word by Word
उदस्यof him/its; up/out (as preverb)
उदस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation) / (उद् = क्रियाविशेषण-उपसर्ग)
TypeIndeclinable + Pronoun
Rootउद् (उपसर्ग) + अस्य (इदम्-सर्वनाम)
शुष्मात्from (his) might/impetuous power
शुष्मात्:
अपादान
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
भानुःthe beam/ray (of light)
भानुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
आर्तःdistressed, afflicted
आर्तः:
कर्तृ (भानुः के विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (Kṛdanta used adjectivally)
Rootआर्त (कृदन्त/विशेषण; √ऋ/अर्द् ‘to be distressed’)
बिभर्तिbears, carries
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
भारम्a burden, load
भारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
पृथिवीthe Earth
पृथिवी:
कर्तृ (द्वितीय-उपमान/समानाधिकरण-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
भूमthe ground/earth (as a base)
भूम:
उपमान (comparison-term)
TypeNoun
Rootभूमन्/भूम (प्रातिपदिक; ‘earth/ground’)