Mantra 6
Sukta 7.34
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Collective divine helpers of the yajña; heroic-force requested (indraic coloring)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
त्मना समत्सु हिनोत यज्ञं दधात केतुं जनाय वीरम् ॥
Samhita Patha (IAST)
त्मना॑ स॒मत्सु॑ हि॒नोत॑ य॒ज्ञं दधा॑त के॒तुं जना॑य वी॒रम् ॥
Transliteration
tmanā́ samátsu hinóta yajñáṃ dadhāta ketúṃ jánāya vīrám
Translation
By the self’s power, in the clash, drive the sacrifice onward; establish for the people a banner of perception, a hero-force that can lead.
Padapatha (Word Analysis)
त्मना॑ । स॒मत्ऽसु॑ । हि॒नोत॑ । य॒ज्ञम् । दधा॑त । के॒तुम् । जना॑य । वी॒रम् ॥त्मना । समत्सु । हिनोत । यज्ञम् । दधात । केतुम् । जनाय । वीरम् ॥tmanā | samat-su | hinota | yajñam | dadhāta | ketum | janāya | vīram
Word by Word
त्मनाby oneself; with one’s own power
त्मना:
करण
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; आत्मन्-सम्बद्ध) / त्मना (इन्स्ट्रु. एक.)
समत्सुin battles; in conflicts
समत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमत्सु (प्रातिपदिक ‘समत्सु’ < समत्सर/समत्सु- ‘battle, conflict’)
हिindeed; for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
नोतand not; nor (with emphasis ‘ut’)
नोत:
—
TypeIndeclinable
Rootन + उत
हिनोतimpel; set in motion
हिनोत:
कर्तृ (अध्याहृतः ‘सः/त्वम्’), कर्म = यज्ञम्
TypeVerb
Rootहि (धातु) ‘to impel, set in motion, drive’
यज्ञम्the sacrifice; ritual
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् ‘to worship, sacrifice’
दधातlet (him) place; establish
दधात:
कर्तृ (अध्याहृतः), कर्म = केतुम्
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘to place, set, establish’
केतुम्a banner/sign; a guiding mark
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक) ‘banner; sign; light; intention’
जनायfor the people
जनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) ‘people, folk’
वीरम्a hero; champion
वीरम्:
कर्म (दधात्— ‘place/appoint a hero’) / अपि यज्ञस्य विशेषणार्थे
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) ‘hero, man, champion’